Rhagfyr 2017

SuLlMaMeIGSa
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Darlith Cyhoeddus: The challenges of applying science to nature based coastal protection.

Dr Iris Möller, Prifysgol Caergrawnt

Lleoliad:
Pontio, PL2, Bangor University
Amser:
Dydd Mercher 13 Rhagfyr 2017, 17:00–18:30
Cyflwynydd:
Dr. Iris Möller
Cyswllt:
Serinde van Wijk
01248 388609

Yn y ddarlith hon, bydd Dr Iris Möller yn adolygu'r wybodaeth gyfredol am y modd mae gwlyptiroedd naturiol yn amddiffyn yr arfordir, yr heriau a wynebwn wrth gymhwyso'r wybodaeth honno, a sut gellir datrys yr heriau hynny.

Mae gwlyptiroedd yn nodweddion arfordirol cyffredin ledled y byd sydd dan fygythiad wrth i lefel y môr godi. . Mae poblogaethau arfordirol yn wynebu risg gynyddol o lifogydd ac erydiad, ac mae hyn yn arbennig o wir ar arfordiroedd sydd ger gwlyptiroedd a mangrofau. Os yw gwlyptiroedd yn amddiffyn yr arfordir mewn dull naturiol ac effeithiol, mae'n rhaid i ni weithredu yn awr i (a) ddiogelu'r elfen amddiffynnol hon, a (b) deall sut mae'n amddiffyn rhag llifogydd ac erydiad.

Bydd Dr Möller yn trafod ymchwil yn Uned Ymchwil Arfordirol Prifysgol Caergrawnt ac mewn mannau eraill, sy'n dangos bod gwlyptiroedd arfordirol yn amddiffyn yr arfordir oherwydd eu strwythur gwydn a'u nodweddion arwyneb. Er enghraifft, yn ystod ymchwyddiadau eithafol stormydd (megis y rhai ym Môr y Gogledd ym 1953 ac yn 2013), gall llystyfiant morfeydd heli gorllewin Ewrop leihau uchder tonnau nad ydynt yn torri, a gall gwlyptiroedd leihau'r risg o amddiffynfeydd môr yn syrthio tua'r tir.

Ond mae trosglwyddo'r wybodaeth hon i atebion ymarferol i amddiffyn yr arfordir ar sail natur wedi bod yn fwy o her na'r disgwyl a bydd Dr Möller yn trafod y rhesymau am hyn yn ei chyflwyniad.

Dylai'r cyflwyniad hwn fod o ddiddordeb i unrhyw un sydd â diddordeb mewn sicrhau dulliau mwy cynaliadwy ac amlswyddogaethol o amddiffyn yr arfordir.

Enillodd Dr Iris Möller ddoethuriaeth mewn daearyddiaeth ym 1997 am ei thraethawd hir ‘Wave attenuation over saltmarsh surfaces’ ym Mhrifysgol Caergrawnt. Ar ôl cyfnod byr o weithio yn HR Wallingford Ltd, ymunodd ag Uned Ymchwil Arfordirol Prifysgol Caergrawnt fel Cysylltai Ymchwil a Dirprwy Gyfarwyddwr. Derbyniodd ddarlithyddiaeth lawn-amser mewn daearyddiaeth ffisegol yng Ngholeg Fitzwilliam, Prifysgol Caergrawnt yn 2000. Ers 2014, mae hi'n ddeiliad darlithyddiaeth y brifysgol mewn daearyddiaeth ffisegol (prosesau arfordirol) yn yr Adran Ddaearyddiaeth, ac yn parhau yn ei swydd fel Dirprwy Gyfarwyddwr Uned Ymchwil Arfordirol Prifysgol Caergrawnt.

Fel ysgolhaig a gydnabyddir yn rhyngwladol, mae Dr Möller yn ymchwilio i amgylcheddau arfordirol bas cymhleth gyda ffocws cymhwysol ar wella rheolaeth o'r risg o lifogydd arfordirol ac erydu. Mae'r arbrawf ar raddfa fanwl gywir a wnaeth yn 2013 ar yr amddiffyniad naturiol a ddarperir gan lystyfiant morfeydd heli wedi ei ddisgrifio gan adolygydd fel "syfrdanol ac mae'r canlyniadau felly'n unigryw ac o bwysigrwydd anhygoel".