Newyddion Diweddaraf

Arloesedd newydd yn derbyn Gwobr y Gymdeithas Fetelegol

The Royal Meteorological Society’s Vaisala Award for Weather Observing and Instrumentation for 2018 has been awarded to Professor Tom Rippeth and his research team at Bangor University’s School of Ocean Sciences.

Prof Rippeth is interested in how different water masses mix within our oceans and how the mixing of waters of different temperatures and salinity drives and affects global climate and weather patterns.

Dyddiad cyhoeddi: 24 Mai 2019

Dylunio ar gyfer pobl sy'n byw efo dementia

Ers deng mlynedd, mae Menter trwy Ddylunio wedi gweithio gyda gwahanol gwmnïau ar draws Gogledd Cymru, gan ganolbwyntio'n bennaf ar y sector twristiaeth antur. Eleni, mae timau myfyrwyr wedi cael brîff buddiol a heriol dros y broses 10 wythnos, gan greu profiadau cofiadwy i ymwelwyr â dementia i Ogledd Cymru.

Cynhaliwyd yr ornest derfynol eleni yn Pontio ddechrau mis Ebrill a chafwyd amrywiaeth eang o syniadau cynnyrch gan dimau israddedig o SeicolegCyfrifiadureg a Pheirianneg ElectronigBusnesDylunio CynnyrchCerddoriaeth a'r Cyfryngau, a Gwyddor Chwaraeon, Iechyd ac Ymarfer. Y nod i dîm 2019 oedd creu cynnyrch neu wasanaeth a fyddai'n gwneud Gogledd Cymru yn fwy cofiadwy i dwristiaid sydd â dementia arnynt.

Dyddiad cyhoeddi: 24 Mai 2019

Athro o Fangor yn ennill Medal Hugh Owen

Dyfarnwyd Medal Hugh Owen Cymdeithas Ddysgedig Cymru i’r Athro Enlli Thomas, Athro a Chyfarwyddwr Ymchwil ac Effaith, yr Ysgol Addysg, Prifysgol Bangor, am gyfraniadau i ymchwil addysgol, i gydnabod ei harbenigedd ar y Gymraeg, dwyieithrwydd ac astudiaethau mewn addysgu, dysgu a defnyddio’r Gymraeg.

Dyddiad cyhoeddi: 24 Mai 2019

Arbenigedd Bangor yn helpu ennill Gwobr Aur yn Chelsea

Treuliodd Curadur Gardd Fotaneg y Briofysgol, Natalie Chivers, yr wythnos ddiwethaf hyd at ei phenelinoedd mewn pridd yn rhan o dîm dylunio cynllun plannu Gardd Montessori St Nicholas yn Sioe Flodau Chelsea.  Treuliodd Natalie yr wythnos yn plannu pob blodyn a ddewiswyd yn ofalus iawn ar gyfer yr Ardd a enillodd Wobr Aur enwog Chelsea.

Dyddiad cyhoeddi: 24 Mai 2019

Gradd plismona newydd gan Brifysgol Bangor a Grŵp Llandrillo Menai yn dechrau yn 2019/20

O fis Medi 2019, bydd Prifysgol Bangor, mewn partneriaeth â Grŵp Llandrillo Menai (GLlM), yn cynnig gradd israddedig mewn Plismona Proffesiynol sydd wedi ei thrwyddedu gan y Coleg Plismona. Bydd hyn yn cyflwyno sgiliau i'r myfyrwyr y byddant eu hangen i weithio fel swyddogion heddlu ac mae'n adeiladu ar y Radd Sylfaen lwyddiannus iawn mewn Plismona a fu’n cael ei chynnig ers rhai blynyddoedd gan GLlM.

Dyddiad cyhoeddi: 23 Mai 2019

Ysgolheigion Bangor yn cyfrannu at The Cambridge History of Welsh Literature

Mae cyfrol newydd swmpus ar lenyddiaeth Cymru, o'i tharddiadau cynnar hyd at y cyfnod presennol, yn cynnwys cyfraniadau gan nifer o arbenigwyr o Brifysgol Bangor a bydd yn cael ei lansio'n swyddogol yng Ngŵyl y Gelli ar 24 Mai.

Disgrifir The Cambridge History of Welsh Literature (Cambridge University Press, 2019) gan y cyhoeddwr fel “the biggest history of Welsh literature ever published” ac mae'n ganllaw cronolegol i bymtheg canrif o lên Gymraeg a Chymreig.

Dyddiad cyhoeddi: 23 Mai 2019

Is there such thing as a ‘European identity’?

Dyma erthygl yn Saesneg gan Nikolaos Papadogiannis, Darlithydd yn yr Ysgol Hanes, Athroniaeth a Gwyddorau Cymdeithas sydd yn cael ei hail-gyhoeddi o'r gwreiddiol ar dudalen The Conversation ar ein tudalen Saesneg o dan drwydded Creative Commons. Mae The Conversation yn safle sy’n galluogi academyddion i ysgrifennu’n uniongyrchol er mwyn rhannu eu harbenigedd gyda’r cyhoedd. Darllenwch yr erthygl wreiddiol.

Dyddiad cyhoeddi: 22 Mai 2019

Ymchwil newydd ym Mhrifysgol Bangor yn helpu i daflu goleuni ar y posibilrwydd o fywyd ar y blaned Gwener yn y gorffennol

Er bod y blaned Gwener heddiw yn lle anial a digroeso iawn, gyda thymheredd yr arwyneb yn ddigon poeth i doddi plwm, mae tystiolaeth ddaearegol, a gefnogir gan efelychiadau model cyfrifiadurol, yn dangos y gallai fod wedi bod llawer oerach biliynau o flynyddoedd yn ôl a bod ganddi gefnfor, ac felly'n debyg iawn i'r Ddaear.

Dyddiad cyhoeddi: 22 Mai 2019

Sbarduno mentergarwch myfyrwyr gyda chymorth Santander

Mae myfyrwyr entrepreneuraidd Prifysgol Bangor bellach yn medru derbyn cefnogaeth estynedig gan Brifysgolion Santander, wrth i’r Brifysgol lansio rhaglen Sbarduno Menter Santander (SEA).

Mae SEA yn darparu cyfle unigryw i fyfyrwyr Prifysgol Bangor ac yn annog y rhai hynny sy’n arddel ysbryd o fentergarwch i ddefnyddio’u sgiliau a’u huchelgais i gychwyn busnesau yn y rhanbarth.

Dyddiad cyhoeddi: 20 Mai 2019

Ap ffôn symudol yn helpu cleifion cemotherapi i aros yn ddiogel yn ystod eu triniaeth yn Ysbyty Gwynedd

Mae meddygon yn Ysbyty Gwynedd yn profi ap ffôn clyfar fel rhan o dreial clinigol i helpu cleifion i aros mor ddiogel ag sy'n bosibl yn ystod eu triniaeth cemotherapi. 

Mae cleifion sydd wedi cael gwahoddiad i gymryd rhan yn y treial 'Fy Nghadw’n Ddiogel' yn defnyddio'r ap i'w helpu i gymryd y camau cywir petai cymhlethdodau yn codi yn ystod eu triniaeth. 

Dyddiad cyhoeddi: 20 Mai 2019

Baner y Brifysgol

Mae Baner y Brifysgol yn chwifio fel teyrnged i Suzanne Rowlands, aelod o staff yn y Swyddfa Ymchwil, Arloesi ac Effaith.

Dyddiad cyhoeddi: 18 Mai 2019

Prifysgol Bangor Yn Penodi Is-ganghellor

Mae Cyngor Prifysgol Bangor wedi penodi'r Athro Iwan Davies FLSW yn Is-Ganghellor nesaf y Brifysgol. Ef fydd yr wythfed Is-Ganghellor neu Bennaeth yn hanes 135 mlynedd y Brifysgol.

Ar hyn o bryd yr Athro Davies yw'r Uwch Ddirprwy Is-Ganghellor ym Mhrifysgol Abertawe, ac mae'n awdurdod blaenllaw ar gyfraith fasnachol ryngwladol gyda diddordeb arbennig mewn cyllid asedau, eiddo deallusol a chyfraith eiddo personol.

Dyddiad cyhoeddi: 16 Mai 2019

Ymateb i brofiadau niweidiol yn ystod plentyndod – Adolygu tystiolaeth

Mae cyfarwyddiaeth Polisi, Ymchwil a Datblygu Rhyngwladol, ar y cyd ag Uned Gydweithredu Iechyd y Cyhoedd ym Mhrifysgol Bangor, wedi creu adroddiad newydd ‘Ymateb i Brofiadau Niweidiol yn Ystod Plentyndod’.

Mae’r adroddiad newydd, a ddatblygwyd gan Dr Lisa Di Lemma, yn archwilio tystiolaeth ar draws amrywiaeth o raglenni sy’n ymateb i brofiadau niweidiol yn ystod plentyndod (ACE).  Edrychodd yr adroddiad ar raglenni ac ymyriadau ar gyfer 11 math unigol o ACE, ac ACE fel term cyffredinol, i nodi ymagweddau cyffredin ar draws rhaglenni.

Dyddiad cyhoeddi: 16 Mai 2019

Yn hyblyg ac ymhobman- ac eto gall fod y babŵn wrth risg

Er ei fod mor gyffredin i rai ardaloedd yn Affrica Is-Sahara fel eu bod yn cael ei ystyried yn boendod i rai cymunedau, mae ymchwil newydd yn dangos y gall hanner y chwe rhywogaeth o fabŵn sydd yn bresennol yn y rhanbarth fod mewn peryg o beidio ag oroesi erbyn canol y ganrif.

Er bod y rhan fwyaf o rywogaethau o fabŵn yng nghategori ‘o Bryder Lleiaf’ n ôl Rhestr Goch yr IUCN o Rywogaethau wrth Risg, mae papur diweddar yn y Journal of Biogeography yn datgelu y gallent brofi ymdrech i fodoli o dan amodau hinsawdd y dyfodol.

Dyddiad cyhoeddi: 16 Mai 2019

Ymchwilio i siâp hydrodynameg eiconig glas y dorlan

Mae siâp pigfain eiconig glas y dorlan, sy'n enwog am eu gallu i ddeifio heb wneud sŵn, wedi ysbrydoli dyluniad trenau bwled cyflym. Mae gwyddonwyr wedi bod yn profi siâp pigfain rhai o'r 114 o rywogaethau glas y dorlan a welir ledled y byd, i asesu pa siâp yw'r mwyaf hydrodynameg.

Bu'r biolegydd adar, Dr Kristen Crandell a'r myfyriwr  trydedd flwyddyn, Rowan Howe, ym Mhrifysgol Bangor, yn creu  modelau printiedig 3D o siapiau pig nifer o rywogaethau glas y dorlan sy'n deifio, yng Nghanolfan Arloesi Pontio y brifysgol.

Dyddiad cyhoeddi: 15 Mai 2019

“Nofel epig” ar Restr Fer Gwobrau Llyfr y Flwyddyn 2019

Mae nofel sydd wedi ei disgrifio gan un beirniad cyfoes fel “nofel epig...afon o stori sy’n llifo fel bywyd ei hun” wedi cyrraedd rhestr fer un o wobrau Llyfr y Flwyddyn 2019.

Mae Ynys Fadog gan Yr Athro Jerry Hunter, Dirprwy Is-ganghellor ac Athro yn Ysgol y Gymraeg ac Astudiaethau Celtaidd, yn adrodd canrif a mwy o hanes teulu Cymraeg a adawodd Gymru am ‘yr Amerig’ a’u hymdrechion i ganfod bywyd gwell mewn oes o newid cythyryblus. Mae’r nofel swmpus wedi cyrraedd rhestr fer y Wobr Ffuglen, gan rannu’r gofod â Llyfr Glas Nebo (Manon Steffan Ros) ac Esgryn (Heiddwen Tomos).

Dyddiad cyhoeddi: 14 Mai 2019

Ymchwil arloesol Canolfan yn helpu i lunio strategaeth y dyfodol ar gyfer heneiddio yng Nghymru

Bydd canolfan ymchwil arloesol - y Ganolfan ar gyfer Ymchwil Heneiddio a Dementia (CADR) a arweinir gan Brifysgol Abertawe ar y cyd gyda Phrifysgolion Bangor a Chaerdydd, yn chwarae rôl allweddol wrth lunio dyfodol gofal pobl hŷn yng Nghymru.

Dyddiad cyhoeddi: 13 Mai 2019

Replanting oil palm may be driving a second wave of biodiversity loss

Dyma erthygl yn Saesneg gan Dr Simon Willcock o’r Ysgol Gwyddorau Naturiol sydd yn cael ei hail gyhoeddi o'r gwreiddiol ar dudalen The Conversationar ein tudalen Saesneg o dan drwydded Creative Commons. Mae The Conversation yn safle sy’n galluogi academyddion i ysgrifennu’n uniongyrchol er mwyn rhannu eu harbenigedd gyda’r cyhoedd. Darllenwch yr erthygl wreiddiol.

Dyddiad cyhoeddi: 13 Mai 2019

Baner y Brifysgol

Mae Baner y Brifysgol yn chwifio fel teyrnged i’r Athro Antony Carr, Athro Emeritws yn yr Ysgol Hanes, Athroniaeth a Gwyddorau Cymdeithas.

Dyddiad cyhoeddi: 11 Mai 2019

Policy action called for to prevent gambling harm

Nid yw'r Datganiad i'r wasg yma sy'n trafod gwaith yr Athro Robert Rogers, Ysgol Seicoleg ac eraill, ar gael yn y Gymraeg.

Dyddiad cyhoeddi: 9 Mai 2019

Diwrnod Ewrop

Heddiw (Mai 9) mae Prifysgol Bangor yn dathlu Diwrnod Ewrop yn y dull traddodiadol, drwy hedfan baner yr UE uwchben Prif Adeilad y Celfyddydau.

Dyddiad cyhoeddi: 9 Mai 2019

Baner y Brifysgol

Mae Baner y Brifysgol yn chwifio fel teyrnged i’r Athro John Lewis, cyn Athro yn yr Ysgol Cyfrifiadureg a Pheirianneg Electronig.

Dyddiad cyhoeddi: 9 Mai 2019

Prifysgol Bangor yn Dathlu Diwrnod Ewrop 2019

Ar 9 Mai bydd y Brifysgol, ynghyd â llawer iawn o sefydliadau eraill ar draws y DU ac Ewrop, yn nodi Diwrnod Ewrop gyda nifer o ddigwyddiadau a gweithgareddau. Mae’r Undeb Ewropeaidd yn dathlu’r diwrnod hwn i nodi cyhoeddi Datganiad Schumann a wnaed yn 1950, sy’n cael ei ystyried fel un o’r camau cyntaf swyddogol yng nghreadigaeth yr Undeb fel y mae hi heddiw.

Dyddiad cyhoeddi: 8 Mai 2019

Game of Thrones: neither Arya Stark nor Brienne of Tarth are unusual — medieval romance heroines did it all before

Dyma erthygl yn Saesneg gan Yr Athro Raluca Radulescu o'r Ysgol Ieithoedd, Llenyddiaethau ac Ieithyddiaeth sydd yn cael ei hail-gyhoeddi o'r gwreiddiol ar dudalen The Conversation ar ein tudalen Saesneg o dan drwydded Creative Commons. Mae The Conversation yn safle sy’n galluogi academyddion i ysgrifennu’n uniongyrchol er mwyn rhannu eu harbenigedd gyda’r cyhoedd. Darllenwch yr erthygl wreiddiol.

Dyddiad cyhoeddi: 8 Mai 2019

Gwobr Goffa Llew Rees 2019

Mae'r Brifysgol wedi dyfarnu ei gwobr flynyddol am lwyddiant ym maes y campau, Gwobr Goffa Llew Rees, i Theo Schoebel, am flwyddyn eithriadol o lwyddiannau Karate ar lwyfannau domestig a rhyngwladol.

Dyddiad cyhoeddi: 7 Mai 2019

Dyfodol y Dechnoleg Rithwir

Bu'r Dr Llŷr ap Cenydd, Darlithydd ym Mhrifysgol Bangor, yn Siarad am Ddyfodol y Dechnoleg Rithwir wrth i Oculus, sy'n eiddo i Facebook, lansio eu clustffonau newydd Oculus Quest.

Dyddiad cyhoeddi: 3 Mai 2019

Dathliad Cyflogadwyedd 2019

Cynhaliwyd Dathliad Cyflogadwyedd yn Pontio ar nos Fawrth, Ebrill 30ain i longyfarch ac arddangos llwyddiannau myfyrwyr Prifysgol Bangor sydd wedi cymryd rhan yng Ngwobr Cyflogadwyedd Bangor a chynlluniau interniaeth y Brifysgol, ac wedi arddangos ymrwymiad rhagorol i ddatblygu eu cyflogadwyedd drwy weithgareddau allgyrsiol.

Dyddiad cyhoeddi: 3 Mai 2019

Partneriaeth rhwng Caerdydd a Bangor yn dod â hyfforddiant meddygol i ogledd Cymru

Bydd myfyrwyr Meddygaeth yn gallu cwblhau eu holl hyfforddiant meddygol yng Ngogledd Cymru am y tro cyntaf yn rhan o fenter newydd rhwng Prifysgol Caerdydd a Phrifysgol Bangor.

Bydd y bartneriaeth yn golygu bod modd cynnal rhaglen Meddygaeth MBBCh (C21) hynod lwyddiannus Prifysgol Caerdydd drwy Ysgol y Gwyddorau Meddygol ym Mhrifysgol Bangor.

Dyddiad cyhoeddi: 2 Mai 2019

Eog llai atyniadol

Mae ymchwil newydd yn dangos bod eogiaid a ffermir yn llai atyniadol i'r fenyw nag eogiaid gwyllt. Y rheswm am hyn yw bod y bachau sydd o dan eu gên neu 'kype', sy'n nodwedd rywiol eilaidd, yn llai. Gellir cymharu'r nodwedd hon â chyrn carw.

Mae'r canfyddiad newydd hwn a gyhoeddwyd yn y cylchgrawn gwyddoniaeth Royal Society Open Science a adolygir gan gymheiriaid, yn awgrymu bod eogiaid a fegir ar fferm yn llai deniadol yn rhywiol na'u brodyr gwyllt. Er mai dim ond ers y 1970au y maent wedi cael eu magu mewn caethiwed, maent eisoes yn gwyro oddi wrth yr eog gwyllt o fewn dim ond 12 cenhedlaeth.

Dyddiad cyhoeddi: 30 Ebrill 2019

Y cyfle olaf i fioamrywiaeth Madagascar

Mae gwyddonwyr o bedwar ban byd wedi dod ynghyd i nodi'r camau pwysicaf sydd eu hangen ar lywodraeth newydd Madagascar rhag colli rhywogaethau a chynefinoedd unwaith ac am byth.

Ym mis Ionawr, dechreuodd Andag Rajoelina, arlywydd newydd Madagascar, ei gyfnod o bum mlynedd yn y swydd. Mae grŵp o wyddonwyr o Fadagascar, y Deyrnas Unedig, Awstralia, Unol Daleithiau America a'r Ffindir wedi cyhoeddi papur sy'n tynnu sylw at y camau gweithredu y mae angen i'r llywodraeth newydd eu cymryd i wrthdroi dirywiad dybryd bioamrywiaeth a helpu rhoi Madagascar ar drywydd datblygu cynaliadwy.

Dyddiad cyhoeddi: 29 Ebrill 2019

Dioddefodd mwy nag wyth o bob deg dyn yn y carchar drallod yn ystod plentyndod – adroddiad newydd

Trallod yn ystod plentyndod yn gysylltiedig â mwy o amser yn y carchar, troseddu treisgar a hanes o amser mewn sefydliadau troseddwyr ifanc

Mae carcharorion gwrywaidd yn llawer mwy tebygol na dynion yn y boblogaeth ehangach o fod wedi dioddef trallod yn ystod plentyndod fel camarfer plant neu fyw mewn cartref gyda thrais domestig, yn ôl adroddiad newydd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a Phrifysgol Bangor.

Mae'r canfyddiadau'n awgrymu y gallai camau ataliol ac ymyrraeth gynnar i fynd i'r afael â Phrofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (ACE) atal troseddu a lleihau costau ar gyfer y system cyfiawnder troseddol.

Dyddiad cyhoeddi: 29 Ebrill 2019

Gwobr Clybiau a Chymdeithasau Gorau i Prifysgol Bangor

Dyfarnwyd Prifysgol Bangor fel y gorau yn y DU ar gyfer Clybiau a Chymdeithasau Undeb y Myfyrwyr yng Ngwobrau Dewis Myfyrwyr WhatUn eleni. Roedd y Brifysgol hefyd yn drydydd yn y DU yn y categori Llety ac yn drydydd yn y DU ar gyfer y Wobr Ryngwladol.

Mae'r anrhydedd diweddaraf yn gymeradwyaeth bellach i le myfyrwyr yng nghalon profiadau allgyrsiol y Brifysgol. Mae cymryd rhan mewn gweithgareddau yn gwella cyflogadwyedd myfyrwyr, gan roi cyfleoedd iddynt ddatblygu ystod o sgiliau. Mae hefyd yn creu cymunedau a chyfleoedd i rwydweithio.

Dyddiad cyhoeddi: 26 Ebrill 2019