Yr Athro Enlli Thomas

Enw
Yr Athro Enlli Thomas
Swydd
Pennaeth yr Ysgol Addysg a Datblygiad Dynol
E-bost
enlli.thomas@bangor.ac.uk
Ffôn
01248 383053
Lleoliad
Eifionydd, Safle'r Normal

Bywgraffiad

Mae Enlli Thomas yn Bennaeth yr Ysgol Addysg a Datblygiad Dynol. Mae ei phrif ddiddordebau ac arbenigedd ymchwil yn cynnwys agweddau seicoieithyddol ar astudio caffaeliad iaith mewn plant dwyieithog, gan gynnwys caffaeliad plant o strwythurau cymhleth dan amodau iaith leiafrifol, asesu plant dwyieithog, ac agweddau addysgol ar drosglwyddo, caffael a defnyddio iaith. Mae hi wedi cynnal ymchwil ac wedi cyhoeddi yn eang ym maes astudio iaith, gan gynnwys papurau ar agweddau ar gaffaeliad dwyieithog, gan gynnwys ffactorau sy'n dylanwadu ar gaffael iaith gyntaf ac ail iaith yn llwyddiannus; trosglwyddo rheolau rhwng dwy iaith; asesu unigolion dwyieithog; llythrennedd dwyieithog; dwyieithrwydd a sgiliau uwch wybyddol; statws economaidd-gymdeithasol a sgiliau iaith; a ffactorau sy'n dylanwadu ar ddefnydd iaith. Mae hi'n rhoi darlithoedd gwadd yn rheolaidd i ymarferwyr a gweithwyr gofal plant yn y sector addysg ac yn y sector iechyd meddwl ar bynciau sy'n ymwneud â datblygiad iaith a dwyieithrwydd, ac yn ymddangos yn rheolaidd ar y teledu a’r radio fel arbenigwr.

Graddiodd gyda gradd mewn Seicoleg o Brifysgol Bangor yn 1996 ac aeth ymlaen i dderbyn PhD mewn Seicoleg yn 2001, oedd yn edrych ar gaffaeliad plant sy'n siarad Cymraeg o gender ramadegol yn y Gymraeg. Ar ôl cwblhau ei PhD, arhosodd ym Mangor i weithio fel ymchwilydd ôl-ddoethurol ar astudiaeth a ariannwyd gan yr ESRC sy'n edrych ar gaffaeliad plant sy'n siarad Cymraeg o dreiglo, gender, a chategorïau gramadegol. Yn ystod ei blynyddoedd dilynol yn gweithio fel Cysylltai Dysgu yn yr Ysgol Seicoleg, bu'n gyd-awdur ar nifer o grantiau ymchwil llwyddiannus ar raddfa fawr, gan edrych ar arferion trosglwyddo iaith yn y cartref (Bwrdd yr Iaith Gymraeg), effeithiau gwybyddol dwyieithrwydd ar hyd oes (ESRC), datblygu arfau asesu iaith Cymraeg (Llywodraeth Cynulliad Cymru), asesiadau niwroseicolegol ar gyfer siaradwyr Cymraeg-Saesneg dwyieithog (Pwyllgor Ymchwil Gogledd Cymru a Gorllewin Cymru Pwyllgor Dyfarnu Grantiau Ymchwil a Datblygu Ymddiriedolaeth GIG) a dwyieithrwydd a dementia ( Pwyllgor Ymchwil Gogledd Cymru).

Ers symud i’r Ysgol Addysg yn 2007, mae hi wedi parhau i gydweithio ar nifer o astudiaethau gan gynnwys grant mawr yn edrych ar effaith dwyieithrwydd ar gleifion ag Altzheimer a Chlefyd Parkinson (ESRC), ac roedd yn aelod craidd o dim gweithredol Canolfan ESRC dros Ymchwil Ddwyieithrwydd mewn Theori ac Ymarfer. Ar yr un pryd, mae hi wedi bod wrthi'n pontio ei harbenigedd yng nghyd-destun addysg. Ers ymuno â'r Ysgol Addysg a Datblygiad Dynol, mae hi wedi arwain ar nifer o brosiectau ymchwil, gan gynnwys rhai'n edrych ar ddatblygu defnydd cymdeithasol plant o'r Gymraeg o fewn a thu allan i'r dosbarth (Bwrdd yr Iaith Hunaniaith a Chymraeg), rhai’n archwilio'r cyfleoedd a roddir i blant ail-iaith i ddefnyddio'r Gymraeg yn yr ystafell ddosbarth (Llywodraeth Cymru), datblygu addasiadau Cymraeg safonol o fesurau ieithyddol ac anieithyddol a ddefnyddir yn eang mewn ysgolion (GL Assessment), gwerthuso'r rhaglen ddarllen Uwch Gynghrair Reading Stars Cymru (Ymddiriedolaeth Llythrennedd Genedlaethol), a gwerthuso rhaglen teuluol - Y Llofnod Dysgu Teulu - wrth helpu awdurdodau addysg i wella cyrhaeddiad, presenoldeb ac ymddygiad, yn enwedig gyda theuluoedd anodd eu cyrraedd a dysgwyr sydd wedi colli diddordeb (Cronfa Ehangu Mynediad). Fe cyd-arweiniodd yn ddiweddar ar brosiect a ariannwyd gan y Consortia Gwynedd ac Ynys Môn Ôl-16 i werthuso gwahanol fathau o ddysgu 'dwyieithog' a ddefnyddir ar draws y rhanbarth ac i ddatblygu meddalwedd newydd i arfogi sefydliadau i olrhain y defnydd o'r Gymraeg a'r Saesneg ar draws y cwricwlwm yn flynyddol fel rhan o'u strategaeth cynllunio ieithyddol. Mae'r meddalwedd yn cael ei ddefnyddio yn awr yn yr holl sefydliadau yng Ngwynedd a Môn sy'n darparu ar gyfer disgyblion ôl-16. Mae hi ar hyn o bryd yn gyd-awdur grant ar raddfa fawr ESRC (£ 1,800,000), sef prosiect aml-sefydliad i ddatblygu'r corpws torfol cyntaf i gasglu esiamplau o ddefnydd o’r Gymraeg yn y gorffennol, y presennol a’r dyfodol. Bydd yn cyd-arwain ar ddatblygu a gwerthuso adnodd pwrpasol ar gyfer athrawon a dysgwyr y Gymraeg a fydd yn deillio o’r Corpws fel rhan o'r ymchwil.

Mae hi hefyd yn awdur a chyd-awdur nifer o erthyglau a phenodau llyfrau, a chyd-awdur offeryn safonol ar gyfer mesur adnabyddiaeth plant o eirfa yn y Gymraeg. Yn ddiweddar, mae hi’n gyd-olygodd cyfrol o'r enw "Advances in the Study of Bilingualism”.

Cyflwyniad mewn Cynhadledd

International Conference on Multilingualism and Multilingual Education

The Management of Additional Support Needs in Gaelic Medium Education: Developing Assessment Strategies to Enhance Pupil Achievement and Inclusion

Prosiectau/Cyhoeddiadau/Ymchwil

Cyhoeddiadau

(i) Erthyglau mewn cylchgronau wedi eu dyfarnu

(ii) Penodau llyfr wedi eu dyfarnu

(iii) Llyfrau, Llyfrau Golygyddol, ac Argraffiadau Ysgolheigaidd

(iv) Trafodion Cynadleddau a Chyhoeddiadau Eraill

Cyfrifoldebau

Blwyddyn 1: Child Psychology (MO) (XAE1033) – Semester 1 (10 credyd)
Seicoleg Plentyn (MO) (XAC1033) – Semester 1 (10 credyd)

Blwyddyn 2: Researching Childhood (MO) (XAE2033) – Semester 1 (10 credyd)
Ymchwilio Plentyndod (MO) (XAC2033) – Semester 1 (10 credyd)

Blwyddyn 3: Iaith a Dwyieithrwydd (MO) (XAC3007) – Semester 1 (10 credyd); Semester 2, 3 darlith
Language and Bilingualism (MO) (XAE3007) – Semester 1 (10 credyd); Semester 2, 3 darlith

MA: Bilingualism: Research and Methods (PLP4020) – Semester 2, 3 sesiwn (3.5 awr)

PhD: Prif oruchwyliwr: 5 myfyriwr (pob un a chyllid allanol)
Ail oruchwyliwr: 3 myfyriwr

2008-2011 Cydlynydd yr MA mewn Dwyieithrwydd

Aelod: School of Education and Human Development Ethics Board
Aelod: CRB Panel
Cadeirydd: Ysgol Astudiaethau trwy’r Gymraeg
Aelod: Student Hardship Committee
Aelod: Programme Validation Committee
Aelod: Academy of Teaching Fellows
Aelod: University Bilingualism Committee
Aelod: TASIG
Aelod: Executive Committee
Aelod: ESRC Bilingualism Pathway Committee
Member: Academic Board of the Coleg Cymraeg Cenedlaethol
Member: Panel Rhwydwaith Addysgu a Dysgu - CCC

Cymwysterau

2010 PGCertHE (merit)

1996 - 2001 Bangor University
PhD Psychology
“Aspects of Gender Mutation in Welsh”

1993 - 1996 Bangor University
BA (hons.) Psychology, 2:1
Dissertation: “The Cognitive Benefits of Bilingualism”

2011 Cymrawd o’r Academi Addysg Uwch
2006 Deiliad Gwobr Cymrawd Dysgu Prifysgol Bangor
1996 Deiliad Ysgoloriaeth PhD 3 blynedd Ymddiriedolaeth Ddatblygu Prifysgol Bangor

Dolen