Diweddariad Coronafeirws (COVID-19)

Achosion ag Effeithiau

ACHOSION               EFFEITHIAU

Achosion straen personol

Effaith straen y tu allan i’r gwaith yn aml yw’r rheswm am absenoldeb, neu pam fod pobl yn cael trafferth i gyflawni gofynion eu gwaith oherwydd pwysau yn eu bywydau personol. Mae enghreifftiau’n cynnwys profedigaeth deuluol, problemau gyda pherthynas, trafferthion ariannol, salwch yn y teulu ac amrywiaeth o faterion eraill sy’n gysylltiedig â bywydau cartref pobl.

Gall polisïau Human Resources i gynorthwyo teuluoedd fod yn ffynhonnell cefnogaeth ymarferol sy’n galluogi pobl i adennill y cydbwysedd rhwng eu bywydau cartref a'u bywydau gwaith. 

Achosion straen yn gysylltiedig â gwaith

Mae ymchwil a gomisiynwyd gan y Gweithgor Iechyd a Diogelwch wedi adnabod y ffactorau a ganlyn sy'n achosi straen yn y gwaith:

Gorlwytho

Pan fo unigolion yn teimlo bod gofynion eu baich gwaith a’r amser sydd ganddynt i’w cyflawni yn rhoi pwysau sylweddol arnynt, er enghraifft:

  • disgwyliadau afresymol, a achosir yn aml oherwydd bod y mwyaf dawnus yn gallu cyflawni cymaint 

  • gormod o dechnoleg 

  • beichiau gwaith na ellir ymdopi â hwy

  • rhy ychydig o staff i gyflawni gwaith sydd eisoes ar y gweill

Rheolaeth

Mae pobl yn teimlo dan bwysau yn aml oherwydd materion yn ymwneud â rheolaeth. Gall diffyg dylanwad ac ymgynghori ynghylch y ffordd mae gwaith yn cael ei drefnu a’i gyflawni achosi pwysau a straen yn aml, er enghraifft:

  • diffyg rheolaeth dros agweddau ar y swydd

  • ddim yn cael cymryd rhan mewn gwneud penderfyniadau

  • syniadau/awgrymiadau staff ynghylch y swydd yn cael eu hanwybyddu

  • diffyg dylanwad dros dargedau perfformio

  • diffyg amser

Perthynas ag eraill mewn gwaith

Mewn llawer o swyddi mae pobl yn dod i gysylltiad rheolaidd ag eraill yn eu gwaith. Gall perthynas wael neu anghefnogol â chydweithwyr ac/neu oruchwylwyr achosi pwysau. Yn ogystal, gall pwysau ddigwydd os yw unigolion yn teimlo’n ynysig neu eu bod wedi eu trin yn annheg.

Gall perthynas wael yn y gwaith gael ei hachosi gan:

  • dull rheoli ymosodol

  • diffyg cefnogaeth gan eraill

  • teimlo’n ynysig yn y gwaith

  • ymddygiad annymunol, e.e. bwlio ac aflonyddu

  • diffyg dealltwriaeth ac arweinyddiaeth

  • rheolwr yn canfod beiau o hyd ac o hyd

  • eraill ddim yn tynnu eu pwysau

  • eraill yn cymryd y clod am eich cyflawniadau personol chi

  • perthynas wael â chydweithwyr

Sicrwydd swydd

Gall diffyg sicrwydd mewn swydd a newidiadau cyson achosi pwysau, er enghraifft:

  • ansicrwydd ynghylch parhad swydd

  • swydd ddim yn un barhaol, e.e. contractau dros dro/cyfnod penodol

  • newidiadau i’r swydd yn y dyfodol

  • ofn colli swydd 

Cydbwysedd gwaith/bywyd

Fe all gofynion gwaith golli drosodd ac effeithio ar fywyd personol a chartref a thrwy hynny roi straen ar berthynas â phobl y tu allan i’r gwaith, er enghraifft:

  • oriau hir: disgwyliad arnoch, neu orfodaeth arnoch, i weithio oriau ychwanegol gartref a hynny’n cael effaith niweidiol ar eich bywyd personol a pherthynas â chymar a theulu

  • amserlenni gwaith sy’n gofyn gormod ac sy’n anhyblyg

  • oriau anghymdeithasol

  • gormod o amser teithio 

  • gwaith yn ymyrryd â bywyd cartref/personol

Adnoddau a chyfathrebu

I wneud swydd yn effeithiol mae angen i unigolion deimlo bod ganddynt hyfforddiant, offer ac adnoddau priodol. Mae angen iddynt deimlo hefyd eu bod yn cael gwybodaeth ddigonol a’u bod yn cael eu gwerthfawrogi. Gall straen gael ei achosi oherwydd diffyg:

  • gwybodaeth ynghylch beth sy’n mynd ymlaen yn y sefydliad

  • sylwadau ar berfformiad 

  • hyfforddiant digonol i wneud y swydd

  • offer/adnoddau i wneud y swydd

Cyflog a buddion

Mae’r manteision ariannol sy’n gysylltiedig â swydd yn bwysig o ran ffordd y fyw. Maent yn aml hefyd yn cael eu hystyried yn arwydd o werth unigolyn i’r sefydliad. Er nad yw gwobr ariannol yn brif ysgogydd efallai, fe all ddod yn ffactor os oes yna agweddau negyddol eraill yn gysylltiedig â'r swydd.

 

Agweddau ar y swydd

Gall natur sylfaenol y swydd ei hun fod yn achos straen. Ffactorau megis yr amodau gwaith, math y tasgau a faint o foddhad a geir o’r swydd.

  • swydd yn annhebygol o newid yn y 5-10 mlynedd nesaf

  • amodau gwaith gwael

  • ofn trais corfforol

  • perfformiad gwaith yn cael ei fonitro’n fanwl

  • newidiadau trefniadol dim ond er mwyn newid

  • gwaith diflas ac ailadroddus

  • delio â chwsmeriaid/cleientiaid anodd

  • ddim yn mwynhau’r gwaith

Effeithiau straen personol ar waith


Pan fo straen yn mynd mor ddrwg fel ei fod yn achosi trallod i bobl, cymryd absenoldeb salwch yw un ffordd o ymdopi, yn arbennig pan mai perthynas wael ag eraill yw’r achos. Mae straen sy’n gysylltiedig â pherthynas wael â phobl, neu yn ystod 'newid' yn y gwaith, yn arwain yn aml at lai o ysgogiad, diffyg cydweithredu ac ymatebion negyddol - naill ai yn ystod cyfarfodydd neu wrth ymateb i geisiadau am i waith gael ei wneud.


Ceir hefyd lawer o achosion pan mae straen yn gysylltiedig â gwaith yn achosi i bobl yrru eu hunain i gwblhau gwaith sy'n eu llethu. Gall hynny achosi anghydbwysedd rhwng gwaith/cartref, gorflinder, anghofio a gwneud camgymeriadau, a thrwy hynny effeithio ar allu rhywun i gynhyrchu gwaith o'r safon a ddisgwylir gan eu rheolwr.


Pan na reolir straen a bod yr unigolyn a’r sefydliad yn dioddef o ganlyniad, gellir gweld yr effeithiau a ganlyn:


Gall effeithiau ar bobl gynnwys:


Corfforol


• Methu cysgu’n iawn
• Cur pen
• Anhwylderau stumog / y coluddion
• Pwysau gwaed uwch/afiechyd cardiofasgwlaidd


Emosiynol


• Pryder a thymer flin
• Iselder
• Emosiynau’n newid yn gyson


Deallusol


• Methu canolbwyntio
• Diffyg ysgogiad
• Methu â meddwl yn glir
• Anghofio pethau
• Gwneud penderfyniadau gwael


Ymddygiadol


• Camddefnyddio sylweddau (yn cynnwys alcohol)
• Libido is
• Ymddwyn yn amhriodol
• Mynd yn ynysig
• Ddim yn brydlon


Gall effeithiau ar y sefydliad gynnwys:


• Absenoldeb uchel
• Llawer o newid staff
• Amhrydlondeb
• Perfformiad a chynhyrchiant isel
• Morâl isel
• Diffyg ysgogiad
• Cynnydd mewn cwynion gan staff
• Cynnydd mewn salwch ac adroddiadau ar ddamweiniau a digwyddiadau

Enghreifftiau o salwch corfforol y gall straen eu gwneud yn waeth neu hyd yn oed eu hachosi

Enghreifftiau o salwch seicolegol y gall sefyllfaoedd llawn straen eu hachosi neu eu gwneud yn waeth

Ymosodiadau asthma

Pryder

Diabetes

Anhwylderau deubegwn

Problemau calon/angina a phwysau gwaed uchel

Syndrom brinder cronig (M.E.)

Anhwylder llid y coluddion

Iselder

Poen yng ngwaelod y cefn

Ymddygiad obsesiynol parhaus

Cur pen/meigryn cyson

Ymosodiadau panig