Mentora Ymchwil

Yn 2017/18 cyflwynir mentora ymchwil i staff ymchwil ym mhob Coleg i gefnogi staff gyda’u datblygiad gyrfa, ymchwil a chyllid. Mae’r Polisi a Chanllawiau Mentora Ymchwil yn amlinellu’r egwyddorion a’r cyfrifoldebau o fewn y cynllun. Bydd pob Coleg yn datblygu eu hymagwedd eu hunain tuag at fentora a fydd yn gweddu orau i anghenion eu staff.

Efallai y bydd staff ymchwil yn teimlo y byddent yn elwa o rai sesiynau hyfforddi i fynd i’r afael â datblygu sgiliau personol yn ogystal â’r broses fentora. Gweler Cymhelliant a Mentora i Staff am ragor o fanylion am yr hyn sydd ar gael.

Mae Prifysgol Bangor wedi ymrwymo i ddatblygu ei staff ymchwil ym mhob cam o’u gyrfa. Am ragor o fanylion am y cyrsiau a’r rhaglenni ar gyfer ymchwilwyr, gweler y tudalennau Datblygu Ymchwilwyr.

Am fanylion pellach gweler y Polisi a’r Canllawiau Mentora Ymchwil, isod mae rhai cwestiynau ac atebion allweddol:

Beth yw prif egwyddorion y cynllun?

  • Mae gan bawb hawl i gymryd rhan mewn cynllun mentora a disgwylir iddynt wneud hynny; fodd bynnag, mae cymryd rhan yn wirfoddol.
  • Mae mentora’n ymwneud â datblygu gyrfa ac felly dylai fod ar gael i’r holl staff, nid dim ond aelodau parhaol o’r staff academaidd.
  • Gall pawb ddewis y math o fentora/mentor y mae arnynt ei angen, os nad y mentor ei hun.
  • Nid yw mentora yr un peth ag Arolwg Datblygu Perfformiad, ac ni ddylid ei ystyried fel rhywbeth yn ei le.
  • Gall mentora fod yn wahanol mewn gwahanol ysgolion a cholegau; yr unig reol gyffredinol yw fod rhaid iddo fod ar gael ac yn ddilys.
  • Dylai amser digonol fod ar gael ar gyfer sesiynau yn ystod y diwrnod gwaith.
  • Nid yw bodolaeth perthynas fentora’n gyfrinachol, oni bai bod y sawl gaiff ei fentora’n gofyn am hynny. Hefyd, ni thrafodir y trafodaethau mentora ag unrhyw drydydd parti oni bai y cytunir ar hynny. Fodd bynnag, gall y mentor rannu amlinelliad cyffredinol o’r trafodaethau (yn dilyn cais gan y sawl a fentorir) yn Adolygiad Datblygu Perfformiad y sawl a fentorir.
  • Mae peth ffurfioldeb yn hanfodol; h.y. nifer benodol o gyfarfodydd mewn blwyddyn, ond nid yw cofnodion ysgrifenedig ffurfiol yn angenrheidiol.

Pwy sy’n cymryd cyfrifoldeb am ba agweddau or berthynas fentora?

a) Mentor

Dylai’r mentor ganolbwyntio’n bennaf ar ddatblygiad proffesiynol a gyrfa y sawl a fentorir a dylai’r mentor:

  • Sicrhau bod y sawl a fentorir yn ymwybodol o’r amcanion ymchwil ac addysgu o fewn yr Ysgol/Sefydliad Ymchwil a’r brifysgol.
  • Gweithredu fel rhywun i wrando ar syniadau newydd a rhoi gwahanol safbwyntiau.
  • Rhannu arbenigedd a dysgu unigol.
  • Dehongli a thrafod unrhyw adborth a roddir i’r sawl a fentorir.
  • Rhoi beirniadaeth a sylwadau ar gynigion am grantiau.

Gall mentoriaid helpu i oleuo agweddau datblygiadol; fodd bynnag, ni ddylent fel rheol ymwneud â rhoi adborth ar berfformiad neu ymdrin yn ffurfiol â materion perfformio.

b) Sawl a Fentorir

Rhaid i’r sawl a fentorir fod wedi ymrwymo i’r broses a bod yn glir ynghylch pwrpas ac amcanion y berthynas. Gall swyddogaeth y sawl a fentorir amrywio’n dibynnu ar gyd-destun a phwrpas y mentora ond bydd, mewn egwyddor, yn cynnwys:

  • Cymryd cyfrifoldeb dros bennu eu hamcanion eu hunain a’u cyflawni.
  • Rheoli cyfarfodydd a thrafod yr amcanion ar gyfer trafodaethau o fewn y berthynas.
  • Rhannu adborth â’r mentor ynghylch sut mae’r berthynas yn dod ymlaen er mwyn gwella’r canlyniadau y maent yn eu cael o gyfarfodydd mentora.

c) Rheolwr Llinell

Mae’r trafodaethau rhwng mentor/sawl a fentorir yn digwydd y tu allan i berthynas rheolaeth atebol a dylid eu trin a’u trafod yn gyfrinachol i sicrhau’r lefel briodol o ymddiriedaeth a chefnogaeth. Gyda datblygiad y system PDR electronig ceir adran ar y ffurflen i’r mentor nodi’n fyr iawn ystod y trafodaethau a gynhaliwyd. Mae hyn yn ddewisol gan y sawl a fentorir, gan y gallant fod eisiau cadw’r trafodaethau’n gyfrinachol.

Mae’r rheolwr llinell yn gyfrifol am reoli’r sawl a fentorir o ddydd i ddydd ac mae’n gyfrifol am: bennu amcanion; monitro perfformiad a darparu adborth. Mae’r rheolwr llinell hefyd yn gyfrifol am adolygu cynnydd er mwyn cyflawni unrhyw amcanion y cytunwyd arnynt a’u cynllun datblygiad proffesiynol.

Dylai’r rheolwr llinell fod yn agored i unrhyw syniadau gan y mentor a fydd yn cynorthwyo gyda datblygiad parhaus y sawl a fentorir.

Beth allech chi ddisgwyl o’r cynllun?

Disgwylir y bydd mentoriaid yn cyfarfod â’r rhai a fentorir o leiaf ddwywaith o fewn cyfnod o flwyddyn. Yn achos ymchwilwyr newydd ac ar ddechrau eu gyrfa, disgwylir y cynhelir 4–6 chyfarfod o fewn blwyddyn. O ran mathau eraill o fentora mewn grwpiau, bydd y cyfranwyr i’r grŵp yn penderfynu pa mor aml y cynhelir cyfarfodydd a hyd yr ymrwymiad i’r grŵp.

Mae’n hollbwysig ar ddechrau’r berthynas fentora fod y ddau bartner yn glir ynghylch yr hyn y maent yn ei ddisgwyl o’r broses fentora ac oddi wrth ei gilydd, o ran arweiniad a pha mor aml y cynhelir cyfarfodydd.

Cynghorir yn gryf fod mentoriaid a rhai a fentorir yn mynd i weithdy byr i sicrhau bod pawb yn glir ynghylch sut orau i gyfrannu i’r broses. Ceir gwybodaeth am y gweithdai hyn ar y wefan Datblygu Ymchwilwyr.