Cwestiynau Cyffredin Mynediad Agored

Mae'r dudalen hon yn cynnwys y rhan fwyaf o'n cwestiynau a ofynnir yn aml.

Os nad oes ateb i'ch cwestiwn yma, cysylltwch â Rheolwr y Storfa a Data Ymchwil.

 

 


Beth yw safbwynt Prifysgol Bangor mewn perthynas â Mynediad Agored?

Mae Prifysgol Bangor yn cydnabod cyfraniad gwerthfawr y sefydliad i ymchwil o'r radd flaenaf ac yn ystyried bod rhannu arbenigedd yn hanfodol i gefnogi a hyrwyddo academyddion a meithrin cymdeithas wybodaeth.  Gweler Polisi Mynediad Agored Prifysgol Bangor.

Beth yw'r dewisiadau o ran Cyhoeddi Mynediad Agored?

Mae dau opsiwn o ran cyhoeddi Mynediad Agored:

  • Mynediad Agored Gwyrdd - mae awduron yn rhoi erthygl yn eu Hystorfa Sefydliadol (IR) neu drwy ystorfa Mynediad Agored arall neu wefan.
    • Gall hwn fod yn fersiwn heb ei gymeradwyo na'i adolygu gan gyfoedion, ond fel rheol bydd yr awdur yn cyhoeddi ei waith mewn cyfnodolyn yn y ffordd draddodiadol ac yna'n rhoi'r fersiwn wedi’i gymeradwyo yn yr archif ei hun;  
    • Fel rheol ni chodir tâl am roi erthygl mewn Ystorfa Sefydliadol (IR), ond os ydych yn rhoi erthygl ynddi a gyhoeddwyd yn wreiddiol mewn cyfnodolyn heb Fynediad Agored, yna gall y cyhoeddwr fynnu eich bod yn cadw at rai amodau, megis cyfnod embargo.  
  • Mynediad Agored Aur - mae awduron yn cyhoeddi mewn cyfnodolyn mynediad agored ac mae'r cynnwys ar gael yn syth drwy wefan y cyhoeddwr.  
    • Gellir cyhoeddi erthyglau mewn cyfnodolyn Mynediad Agored llawn, neu fel erthygl Mynediad Agored mewn cyfnodolyn tanysgrifio traddodiadol (cyfnodolyn cymysg);
    • Yn aml mae cyhoeddwyr yn codi tâl prosesu (Article Processing Charge neu APC) ar erthyglau a dderbynnir i dalu am gostau adolygu gan gyfoedion, paratoi testun, a chael lle ar y gweinydd.

Mewn rhai achosion, efallai mai'r llwybr talu yw'r unig opsiwn er mwyn cydymffurfio â gofynion eich cyllidwr.

A oes gan Brifysgol Bangor lwybr y mae'n ei ffafrio i gyhoeddi Mynediad Agored?

Gall awduron ddewis pa lwybr y maent yn ei ffafrio cyn belled â bod gofynion y cyllidwr perthnasol yn cael eu cyflawni. Serch hynny, mae polisi Mynediad Agored Prifysgol Bangor yn mynnu bod copïau o'r holl gynnyrch ymchwil cyhoeddedig yn cael eu rhoi yn yr Ystorfa Sefydliadol, gan sicrhau y cydymffurfir â gofynion y cyllidwr a'r cyhoeddwr.  

Beth yw’r costau mewn perthynas â Mynediad Agored?

Nid oes unrhyw gostau i'r awdur am waith a gyhoeddir trwy Fynediad Agored Gwyrdd. Ond rhaid talu Costau Prosesu Erthyglau (APCs) wrth gyhoeddi Mynediad Agored Aur a Chymysg. Mae'r APCs rhwng £800 a £2,000, heb gynnwys TAW, ond mae'r costau'n amrywio yn ôl y cyfnodolyn neu faes ymchwil. Mae'r RCUK yn amcangyfrif bod y costau prosesu erthyglau ar gyfartaledd tua £1,727 heb gynnwys TAW. Ond mewn rhai achosion gall costau cyhoeddi fod yn fwy.

Mae llyfrgell Prifysgol Bangor yn cymryd rhan mewn nifer fach o gynlluniau aelodaeth sy'n golygu y gall ymchwilwyr yn y brifysgol gael costau prosesu erthyglau am bris llai. Gofynnwch i'ch llyfrgellydd.

A yw Prifysgol Bangor yn cyfrannu at Gostau Prosesu Erthyglau i ymchwilwyr?

Os yw eich ymchwil wedi ei ariannu gan Ymddiriedolaeth Wellcome, gallwch wneud cais i'r ymddiriedolaeth am ragor o gyllid i dalu am y costau prosesu.

Os caiff eich ymchwil ei ariannu gan RCUK, efallai eich bod yn gymwys i'r ffioedd gael eu talu o'r grant bloc, sy'n agored i bob ymchwilydd, yn cynnwys myfyrwyr PhD, ac fe’u dosberthir ar sail y cyntaf i’r felin. 

Mae rhai cyllidwyr yn caniatáu i ymchwilwyr gynnwys costau cyhoeddi mewn ceisiadau am grant ac mae rhai cyllidwyr yn rhoi cyllid ychwanegol i dalu am y costau prosesu erthyglau. Cysylltwch â'ch cyllidwr i gael rhagor o wybodaeth.

A chaiff erthyglau mewn cyfnodolion mynediad agored eu hadolygu gan gyfoedion?

Caiff y rhan fwyaf o'r ymchwil a gyflwynir i'w gyhoeddi trwy Fynediad Agored ei adolygu gan gyfoedion, ond gall hyn amrywio rhwng gwahanol gyfnodolion.  Gofynnwch i'ch llyfrgellydd neu ddarparwr y cyfnodolyn os nad ydych yn siŵr.

Beth yw ystyr y termau mynediad agored 'gratis' a 'libre'?

Mae hyn yn cyfeirio at y ddadl a yw  mynediad agored yn ddigon neu a ddylid gostwng y cyfyngiadau ynglŷn ag ailddefnyddio masnachol ac anfasnachol.

  • Mynediad Agored Gratis - ar unwaith, mynediad ar-lein parhaol, ar gael am ddim ar y we
  • Mynediad Agored Libre - ar unwaith, mynediad ar-lein parhaol, ar gael am ddim ar y we YNGHYD Â hawliau i’w ailddefnyddio, ailgyhoeddi ac ailgymysgu.

Yn gyffredinol, mae’n haws i erthygl a gyhoeddwyd trwy'r llwybr aur fod yn fynediad agored libre.

Beth yw ystyr cyn cymeradwyo (rhagbrint) ac wedi’i gymeradwyo (ôl-brint) a pha fersiwn ddylwn ei gyflwyno i storfa Prifysgol Bangor?

  • Cyn cymeradwyo / cyflwyno - fersiwn o'r erthygl cyn cael ei hadolygu gan gyfoedion 
  • Wedi’i gymeradwyo / derbyn / llawysgrif a dderbyniwyd gan yr awdur - drafft olaf yr awdur yn cynnwys cywiriadau a argymhellwyd ar ôl cael ei adolygu gan gyfoedion.  Ond mae dal angen prawf ddarllen a golygu copi o'r llawysgrif a dderbyniwyd gan yr awdur
  • Cyhoeddi - unwaith bod y gwaith wedi ei brawf ddarllen, a'r copi wedi ei olygu, ei fformatio a’i gysodiar gyfer ei gyhoeddi

Yn gyffredinol, y fersiwn sydd wedi ei gymeradwyo a'i adolygu gan gyfoedion y dylid ei roi yn ystorfa Prifysgol Bangor.

Beth yw ystyr cyfnod embargo?

Cyfnod embargo yw am ba hyd mae'r cyhoeddwr yn cyfyngu mynediad i gynnyrch ymchwil.  Os oes gan eich cyfnodolyn gyfnod embargo, bydd hyn yn rheoli pryd y gellid cyrraedd at eitem drwy'r Ystorfa Ddigidol.  Gall Sherpa/ROMEO eich helpu i wybod beth yw cyfnodau embargo'r cyhoeddwr a ddewiswyd gennych.

Beth y dylwn ei wneud os yw'r cyfnodolyn lle rwyf yn cyhoeddi fy ngwaith fel arfer ddim yn rhoi opsiwn mynediad agored derbyniol?

Byddai'n well gan Brifysgol Bangor bod ymchwilwyr yn argraffu eu gwaith mewn cyfnodolion sy'n cydymffurfio â mynediad agored. Os nad yw hyn yn bosibl, cysylltwch â'r llyfrgell, efallai y bydd yn bosibl gofyn i gael eich eithrio o archifo'r gwaith eich hun.  Sylwch y gall y broses hon gymryd llawer o amser a bydd oedi cyn cyflwyno/cyhoeddi.

A ddylwn i roi fy ngwaith yn Ystorfa Ddigidol Prifysgol Bangor yn hytrach nag ystorfa pwnc?

Anogir ymchwilwyr i gyflwyno eu gwaith i storfeydd seiliedig ar bwnc eraill fel y Gwasanaeth Data Archaeoleg a'r Europe PubMed Central yn ogystal â storfa sefydliadol Prifysgol Bangor.

Pwy sy'n berchen hawlfraint fy ymchwil?

Mae trwydded CC-BY yn caniatáu i'r awdur/cyflogwr yr awdur gadw hawlfraint eu hymchwil. Mae gwaith a gyhoeddwyd dan drwydded CC-BY yn caniatáu unrhyw un i:

  • Gopïo, dosbarthu neu drosglwyddo'r ymchwil
  • Addasu'r ymchwil
  • Defnyddio'r ymchwil yn fasnachol

Mae priodoli'r gwaith i’r awdur yn parhau i fod yn arfer safonol.

Sut ydw i'n gwybod os yw'r cyllidwr yn ei gwneud hi'n ofynnol i fy nghyhoeddiadau fod yn rhai mynediad agored?

Darllenwch delerau eich grant neu wefan eich corff cyllido. Mae RCUK a Wellcome Trust yn ei gwneud hi'n ofynnol i gyhoeddiadau gael eu gwneud yn rhai mynediad agored.

Sut ydw i'n gwybod os yw RCUK neu'r Wellcome Trust yn ystyried bod cyfnodolyn yn cydymffurfio?

Datblygwyd cronfa ddata SherpaFACT i wirio a yw cyhoeddwyr yn cydymffurfio â RCUK/Wellcome Trust.

Sut gallaf fod yn siŵr bod cyfnodolyn Mynediad Agored yn ddilys?

Mae'r rhan fwyaf o gyfnodolion Mynediad Agored yn ddilys, ond mae rhai "cyhoeddwyr rheibus" yn codi tâl ar awduron i gyhoeddi ymchwil mewn cyfnodolion sydd â safonau ysgolheigaidd dadleuol.  Mae rhestr o gyhoeddwyr rheibus ar gael. Os nad ydych yn siŵr, cysylltwch â'r Gwasanaeth Llyfrgell ac Archifau i gael cyngor.

Rwyf yn un o nifer o awduron o wahanol sefydliadau. Pwy sy'n talu am gostau mynediad agored?

Yn gyffredinol, bydd yr awdur/sefydliad arweiniol neu gyfatebol yn talu am y costau mynediad agored.

Beth y dylwn ei wneud os yw fy ngrŵp ymchwil wedi'i gyllido ar y cyd gan RCUK neu Wellcome Trust a ffynhonnell cyllido arall?

Dylai unrhyw ymchwil a gyllidwyd, yn llwyr neu'n rhannol, gan RCUK a'r Wellcome Trust gydymffurfio â pholisi Mynediad Agored.

Weithiau, mae gan gyllidwyr ar y cyd ofynion mynediad agored neu gallant roi cyllid ychwanegol i dalu am gostau mynediad agored.

Sut gallaf gael grant bloc RCUK i dalu am gostau prosesu erthyglau?

Rhaid bod yr erthygl:

  1. yn deillio o ymchwil a gyllidwyd, yn llwyr neu’n rhannol, gan RCUK (yn cynnwys astudiaeth PhD).
  2. yn ymchwil neu’n erthygl adolygu a adolygwyd gan gyfoedion ac a gyhoeddir mewn cylchgrawn academaidd neu drafodion cynhadledd.
  3. yn deillio o broject sydd wedi cyrraedd ei ddyddiad olaf, neu grant byw nad yw’n darparu cyllid tuag at gostau cyhoeddi.
  4. yn cynnwys datganiad sy'n cydnabod y cyllid a gefnogodd yr ymchwil ac, os yw hynny’n berthnasol, datganiad am y modd y gellir cyrraedd at y deunyddiau ymchwil sylfaenol, megis data, samplau neu fodelau.
  5. wedi’i gyhoeddi gan ddefnyddio’r drwydded Creative Commons Attribution (CC BY). 

Am ragor o wybodaeth, cysylltwch â: ...

Sut caiff grant bloc yr RCUK ei ddyrannu?

Ar hyn o bryd, dyrennir y grant bloc ar sail y cyntaf i'r felin. Rhoddir gwybod i chi pan fyddwch yn gwneud cais a oes arian ar gael yn y gronfa i dalu eich costau prosesu erthyglau.

Sut ydw i'n gwneud cais am grant bloc RCUK?

Llenwch y ffurflen [doc] a'i hanfon at Gwawr Griffiths, Gwasanaeth Llyfrgell ac Archifau.

A all myfyrwyr wneud cais am grant bloc RCUK?

Gallant os ydynt yn cael eu hariannu gan RCUK

A allaf gael gostyngiad mewn costau prosesu erthyglau?

Mae'r llyfrgell yn tanysgrifio i nifer fechan o gynlluniau aelodaeth mynediad agored a chynlluniau rhagdalu sy'n lleihau costau prosesu erthyglau. Am ragor o wybodaeth, ewch i'r tudalen Cynlluniau Aelodaeth Cyhoeddwyr Agored a Chynlluniau Disgownt.

A yw mynediad agored yn cyfeirio'n unig at erthyglau cyfnodolion a thrafodion cynadleddau?

Mewn theori gall mynediad agored gyfeirio at unrhyw fath o ddeunydd ysgolheigaidd. Yn ymarferol, bu'r ffocws ar erthyglau cyfnodolion a thrafodion cynadleddau, ond mae’r dewis o gael monograffau a phenodau llyfrau mynediad agored yn datblygu'n raddol.  Mae'r ffocws ar erthyglau cyfnodolion a thrafodion cynadleddau wedi'i lywio gan bolisïau RCUK a Wellcome Trust ar fynediad agored.

Beth yw gofynion HEFCE am gyflwyniadau ôl-REF2014?

Mae HEFCE wedi'i gwneud yn orfodol bod cymhwysedd i gyflwyno erthyglau cyfnodolion a thrafodion cynadleddau yn y cyfnod ôl-REF2014 yn dibynnu ar sicrhau eu bod ar gael ar ffurf mynediad agored.  Mae'n rhaid bod llawysgrifau terfynol awduron wedi'u hadolygu gan gyfoedion wedi cael eu rhoi mewn ystorfa sefydliadol neu bynciol ar ôl iddynt gael eu derbyn i'w cyhoeddi (neu o fewn 3 mis i hynny).

Mae HEFCE wrthi'n ymchwilio i'r ystyriaethau sy'n gysylltiedig â monograffau Mynediad Agored a chyhoeddiadau eraill ar ffurf hir ar gyfer asesu ymchwil at y dyfodol.  Mae HEFCE wedi ei gwneud yn glir na ellir cynnwys monograffau yn y mandad ôl-REF2014. 

  • Mae HEFCE polisi yma.
  • Mae HEFCE canllawiau pellach yma.