Bywyd Normal

Y Côr Merched ar lwyfan Eisteddfod yr Urdd yn 1995 dan arweiniad Delyth ReesY Côr Merched ar lwyfan Eisteddfod yr Urdd yn 1995 dan arweiniad Delyth ReesMae llyfr newydd wedi ei gyhoeddi sy’n rhoi cip ar hanes y Coleg Normal, sydd bellach yn rhan o Brifysgol Bangor, drwy lygaid ei myfyrwyr.

Mae Dr Tudor Ellis, cyn-ddarlithydd yn y Coleg Normal, wedi ysgrifennu’r llyfr sydd newydd ei gyhoeddi gan wasg y Bwthyn, ac wedi’i lansio’r wythnos hon (8.7.11).

Cefndir

Bu’r Coleg Normal yn drwm ei ddylanwad ar addysg yng Nghymru am 138 o flynyddoedd, o’i sefydlu yn 1858 hyd nes iddo integreiddio gyda Prifysgol Bangor (Coleg Prifysgol Gogledd Cymru ar y pryd) yn 1996. Magodd y Normal genedlaethau o athrawon, a rhoddodd hyfforddiant i do o bobl ifanc a aeth ymlaen i wneud eu marc yn y cyfryngau, mewn busnes, ac mewn gwaith yn ymwneud â’r amgylchedd. Yn hyn i Myfyrwyr ym mhwll nofio awyr agored Bangor ar lan y Fenai, 1938 Myfyrwyr ym mhwll nofio awyr agored Bangor ar lan y Fenai, 1938gyd gwnaeth gyfraniad arbennig i ddatblygu addysg cyfrwng Cymraeg.

Mae’r llyfr hwn yn rhoi cip ar hanes y Normal drwy lygaid ei fyfyrwyr. Sut brofiad oedd bod yn Normalydd? Beth oedd y profiadau mwyaf dylanwadol ar fyfyrwyr y tu mewn a’r tu allan i furiau’r sefydliad? Beth oedd eu diddordebau go iawn? Beth oedd y sgandalau?

Mae Tudor Ellis wedi hel tystiolaeth o bob cwr ac wedi cyfweld nifer o gyn-fyfyrwyr er mwyn cael mynd dan wyneb eu bywyd dyddiol. Y dystiolaeth hon sy’n gwneud y llyfr yn arbennig ac yn rhoi min ar yr hanes. Wrth roi darnau’r jig-so at ei gilydd, daw nifer o straeon i’r golwg sy’n gweld golau dydd am y tro cyntaf.

Pennawd tysteb a gyflwynwyd i John Phillips, y Prifathro cyntaf, gyda rhodd o £500 yn 1864Pennawd tysteb a gyflwynwyd i John Phillips, y Prifathro cyntaf, gyda rhodd o £500 yn 1864Mae’r stori a adroddir gan yr awdur yn ein goleuo ynghylch sut le oedd y Coleg Normal ond mae hefyd yn ddrych o gyfnod arbennig yn hanes ehangach addysg yng Nghymru ac yn gyfraniad pwysig at ein dealltwriaeth o’r hanes hwnnw.

Dyddiad cyhoeddi: 9 Gorffennaf 2011