Gwybodaeth am Coronafirws (Covid-19)

Prifysgol Bangor yn cyfrannu at ymchwil fyd-eang i COVID-19

Mae gwyddonwyr ym Mhrifysgol Bangor wedi ymuno â'r frwydr fyd-eang yn erbyn y pandemig COVID-19.  
 
Bydd grŵp o academyddion blaenllaw yn rhannu eu harbenigedd i ddatblygu ffyrdd newydd o fonitro'n dorfol lefelau SARS-Cov-2, y firws sy'n achosi'r afiechyd a elwir yn COVID-19.  

Eglurodd yr Athro Davey Jones o'r Ysgol Gwyddorau Naturiol, un o arweinwyr y project: 

“Byddai amcangyfrif cywir o faint o'r haint sy’n cylchredeg yn y gymuned gyfan yn wybodaeth werthfawr i’r rhai sy’n gyfrifol am gynllunio ar gyfer lledaeniad yr haint a’i reoli. Er bod y nifer o gleifion sydd yn yr ysbytai â COVID-19 yn cynnig rhyw fath o ffon fesur o’r nifer o achosion o’r clefyd yn y boblogaeth, nid yw'n darparu unrhyw wybodaeth ddibynadwy am heintiau ysgafn a chludwyr nad ydynt yn dangos unrhyw symptomau." 

Mae 'hapwiriadau' a chamerâu delweddu thermol wedi cael eu cyflwyno i sgrinio am heintiau, ond maent yn gostus eu gweithredu ac yn bell o fod yn fanwl gywir. Mae angen dulliau gwell o werthuso cyffredinolrwydd SARS-CoV-2 yn y boblogaeth ehangach.  
 
Gan fod swm helaeth o firws SARS-CoV-2 yn cael ei garthu mewn baw dynol, mae grŵp ymchwil Prifysgol Bangor yn bwriadu rhoi prawf ar ddŵr gwastraff fel mynegydd grymus o ddigwyddedd yr afiechyd ar unrhyw adeg. Mae hyn yn arbennig o addas gan mai dim ond un neu ddwy ganolfan trin dŵr gwastraff sy'n gwasanaethu'r rhan fwyaf o ganolfannau trefol y Deyrnas Unedig, gan gynnig un signal integredig o filiynau o bobl mewn un sampl. 

Dyrannwyd cyllid 'Brys' i'r project yng Ngholeg Gwyddorau Amgylcheddol a Pheirianneg y Brifysgol gan Gyngor Ymchwil yr Amgylchedd Naturiol a bydd yn cyflawni sawl nod trwy ddefnyddio dŵr gwastraff i roi gwybodaeth ymron iawn mewn amser real ar ddigwyddedd SARS-CoV-2 ym mhoblogaeth y Deyrnas Unedig.  
 
Esboniodd yr Athro Dave Chadwick, cyd-arweinydd yn Ysgol y Gwyddorau Naturiol ymhellach: 

“Gellir cymharu monitro dŵr gwastraff am gynnydd a gostyngiad dilynol SARS-CoV-2 mewn amser real yn y Deyrnas Unedig â metrigau confensiynol o adrodd am afiechydon megis y nifer o achosion presennol o gleifion ysbyty sydd â COVID-19. Bydd yn galluogi gwyddonwyr i nodi unrhyw achosion o debygrwydd o ran helaethrwydd presenoldeb SARS-CoV-2 ym mhrif ganolfannau trefol y Deyrnas Unedig. ” 

Eglurodd Dr Shelagh Malham, sydd hefyd yn un o gyd-arweinyddion yr ymchwil yn yr Ysgol Gwyddorau Eigion

“Yn y tymor hwy, rydym yn gobeithio dangos sut y gellir defnyddio dŵr gwastraff i oruchwylio firysau sy'n achosi afiechyd dynol yn y boblogaeth ddynol mewn modd integredig a darparu gwybodaeth wyddonol hanfodol i gyrff fel y llywodraeth genedlaethol, y GIG, Iechyd Cyhoeddus Cymru a Lloegr a chwmnïau dŵr, er mwyn iddynt allu gwneud penderfyniadau gwybodus ar reoli heintiau ac ymateb ac addasu i epidemigau posibl yn y dyfodol.”  

Dywedodd yr Athro David Thomas, Dirprwy Is-Ganghellor, Ymchwil: 
“Er bod y brifysgol yn anochel wedi gorfod dal yn ôl gyda llawer o’i phrojectau ymchwil presennol, mae’n amlwg, oherwydd pwysigrwydd cenedlaethol yr ymchwil hon, bod yn rhaid bwrw ymlaen â’r gwaith.” 

 

Dyddiad cyhoeddi: 3 Ebrill 2020