Cyfieithydd disglair

Fel llawer o bobl, doedd Sam Jones yn gwybod dim am un o gyfieithwyr gorau a mwya’ cynhyrchiol y Gymraeg ac un a fu’n Athro yn y Brifysgol ym Mangor am ddegawdau.

Bellach, mae gwaith ymchwil Sam i hanes T. Hudson Williams wedi mynd ag o ar ymweliad tri mis â dinas brydferth St Petersburg yn Rwsia ... ac mae’n debyg o fynd i’r Almaen hefyd cyn diwedd y gwaith.

“Wrth dyrchu i mewn i’w hanes o, mi ddois i ddeall person mor ddifyr oedd o,” meddai Sam Jones a oedd wedi mynd i Rwsia i ddysgu’r iaith a darllen y fersiynau gwreiddiol o rai o’r gweithiau  yr oedd T. Hudson Williams wedi eu cyfieithu.

“Oedd o’n ieithydd disglair iawn,” meddai Sam, “ond dydi o ddim wedi cael ei sylw haeddiannol. Oedd o wedi cyfieithu gweithiau Rwsieg, Ffrangeg, Almaeneg, Sbaeneg a Phwyleg i’r Gymraeg.”

Er fod llawer o’r gweithiau wedi eu cyhoeddi, mae amryw o’r dramâu heb eu perfformio ac mae llawysgrifau eraill wedi mynd ar goll.

Ar ben hynny, ac yntau’n Gofi, T. Hudson Williams sydd wedi sgrifennu un o’r llyfrau gorau am hanes a chymeriadau Caernarfon ac, yn ôl Sam Jones, roedd yn defnyddio iaith bob dydd pobl yr ardal honno yn ei gyfieithiadau.

Er ei fod yn ffrindiau â nhw, roedd hynny’n mynd yn groes i farn mawrion fel Saunders Lewis a John Morris Jones oedd yn credu mai iaith urddasol oedd ei hangen mewn llenyddiaeth.

Tra oedd yn St Petersburg, roedd Sam wedi cael gyfle i ymweld â chartrefi rhai o’r awduron mawr yr oedd T. Hudson Williams wedi trosi eu gwaith nhw, gan gynnwys Dostoyevsky a Pushkin.

“Oedd o’n brofiad anhygoel,” meddai. “Am nad oedd fawr neb yn siarad Saesneg yno, roedd o’n fy ngorfodi fi i ddefnyddio fy Rwsieg.”

Yn ogystal ag ennill doethuriaeth, ei obaith yw cyhoeddi cyfrol am fywyd a gwaith T. Hudson Williams a dechrau adfer cam un o ffigurau mwya’ pwysig a hynod hanner cynta’r ugeinfed ganrif.

Dyddiad cyhoeddi: 13 Mawrth 2018