Canllawiau Diweddaredig i Gyflogwyr ar Gwarchod Beichiogrwydd a Mamolaeth

Mae beichiogrwydd a mamolaeth yn un o'r naw nodwedd warchodedig o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010, sy'n golygu bod gweithwyr wedi'u hamddiffyn yn gyfreithiol rhag gwahaniaethu yn ystod beichiogrwydd ac ar ôl genedigaeth.

Yn 2024, cyhoeddodd y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (EHRC) ganllawiau wedi'u diweddaru i helpu cyflogwyr i ddeall eu cyfrifoldebau a lleihau'r risg o driniaeth anghyfreithlon yn y gweithle.

Nod y canllawiau newydd hyn yw darparu eglurder, cefnogi triniaeth deg, a sicrhau y gall gweithwyr beichiog a mamau newydd weithio mewn amgylcheddau diogel a chefnogol.

Beth mae'r Canllawiau Diweddaredig yn ei Gwmpasu

Mae canllawiau'r Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (EHRC) yn canolbwyntio ar bum maes allweddol:

• Gwahaniaethu anghyfreithlon mewn perthynas â beichiogrwydd a mamolaeth
• Absenoldeb a salwch
• Gofynion iechyd a diogelwch
• Rhwymedigaethau cyn absenoldeb mamolaeth
• Cynllunio ymlaen llaw ar gyfer absenoldeb mamolaeth a dychwelyd i'r gwaith

Deall Gwahaniaethu ar Beichiogrwydd a Mamolaeth

Mae trin gweithiwr yn anffafriol oherwydd ei fod yn feichiog, yn profi salwch sy'n gysylltiedig â beichiogrwydd, neu am unrhyw reswm sy'n gysylltiedig â'i beichiogrwydd yn wahaniaethu anghyfreithlon ar sail beichiogrwydd.

Mae hefyd yn anghyfreithlon trin rhywun yn anffafriol oherwydd ei fod ar fin cymryd absenoldeb mamolaeth (gwahaniaethu ar sail mamolaeth yw hyn).

Yn bwysig, gall gwahaniaethu ddigwydd trwy sylw neu weithred untro, neu trwy batrwm o ymddygiad parhaus.

Recriwtio a Chyflogi

Mae'r amddiffyniadau'n berthnasol o ddechrau'r broses gyflogi. Ni ddylai cyflogwyr wrthod rhoi rhywun ar restr fer, ystyried na chyflogi rhywun oherwydd eu bod:

• Yn feichiog - mae hyn yn gyfystyr â gwahaniaethu ar sail beichiogrwydd, neu
• Yn debygol o feichiogi - mae hyn yn gyfystyr â gwahaniaethu ar sail rhyw.

 Yr Hyn Nad yw'r Gyfraith yn ei Gwmpasu

Nid yw'r gyfraith ar wahaniaethu ar sail beichiogrwydd a mamolaeth yn cwmpasu:

• gwahaniaethu anuniongyrchol
• aflonyddu
• gweithredoedd sy'n digwydd ar ôl y cyfnod gwarchodedig

Oni bai bod y gweithredoedd hynny'n ymwneud yn uniongyrchol â rhywbeth a ddigwyddodd yn ystod beichiogrwydd neu absenoldeb mamolaeth.

 Pam mae Cydymffurfiaeth yn Bwysig

Mae'r Comisiwn Cydraddoldeb, Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (EHRC) yn pwysleisio bod yn rhaid i bob cyflogwr ddeall a dilyn y canllawiau diweddaraf. Mae gwneud hynny nid yn unig yn sicrhau cydymffurfiaeth â'r gyfraith ond hefyd yn creu gweithleoedd mwy diogel, tecach a mwy cynhwysol.

Am ganllawiau llawn, ewch i'r ddolen ganlynol: Pregnancy and maternity guidance

 Sut gall Clinig Cyfreithiol Prifysgol Bangor (BULAC) helpu

Yma yn BULAC, gallwn gynghori ar sut i ddeall a llywio'r canllawiau diweddaraf. P'un a ydych chi'n gyflogwr sy'n ceisio parhau i gydymffurfio neu'n weithiwr sy'n pryderu am eich hawliau, mae ein clinig yma i'ch cynorthwyo. Cysylltwch â ni ar:

01248 388411 neu e-bostio bulac@bangor.ac.uk.