Cymrodoriaeth Winston Churchill

Rwy'n hynod falch o allu rhannu newyddion cyffrous sy'n gysylltiedig â phrosiect WE CARE.

Yn gynharach y mis hwn, cefais fy newis i dderbyn Cymrodoriaeth Winston Churchill fel rhan o raglen Hybu Iechyd Gydol Oes 2026. Dros y flwyddyn nesaf, bydd y Gymrodoriaeth yn cefnogi ymweliadau â Sweden a Chanada er mwyn dysgu gan arweinwyr rhyngwladol sy'n gweithio ym maes iechyd a gofal cymdeithasol tosturiol i ferched sydd wedi profi trais a cham-drin rhywiol.

I mi'n bersonol, mae hyn yn teimlo'n gyffrous iawn ac yn hynod bwysig, nid yn unig fel ymchwilydd a gweithiwr cymdeithasol, ond oherwydd bod y gwaith hwn wedi'i wreiddio yn gwrando ar brofiadau merched ac ymarferwyr. Mae'r cyfle i ddysgu o ddulliau rhyngwladol a dod â'r dysgu hwnnw yn ôl i wella gwasanaethau, profiadau a chanlyniadau i oroeswyr ledled Cymru a'r DU yn golygu llawer iawn i mi. Mae'r Gymrodoriaeth hefyd yn cysylltu'n uniongyrchol â'r gwaith rydym eisoes yn ei wneud drwy brosiect WE CARE, sy'n wych.

Datblygwyd prosiect WE CARE er mwyn deall y profiadau hyn yn well ac, yn bwysicach fyth, i gydweithio â goroeswyr ac ymarferwyr i nodi sut olwg allai fod ar ofal tosturiol yn ymarferol. Mae Cymrodoriaeth Winston Churchill bellach yn rhoi cyfle i fynd â'r gwaith hwn ymhellach drwy gysylltu ag ymchwilwyr rhyngwladol, clinigwyr a gwasanaethau sy'n cael eu llywio gan brofiadau goroeswyr, sydd eisoes yn arwain gwaith arloesol yn y maes hwn yn Sweden a Chanada.

Yn Sweden, bydd y Gymrodoriaeth yn cynnwys gweithio ochr yn ochr â chydweithwyr yn y Ganolfan Genedlaethol ar gyfer Gwybodaeth am Drais Dynion yn erbyn Merched (NCK) ym Mhrifysgol Uppsala, gan gynnwys yr Athro Carolina Överlien, Dr Johanna Bergman a Dr Linette Backeman. Mae Sweden wedi arwain gwaith pwysig ar ddulliau gofal iechyd sy'n ystyriol o drawma ac yn sensitif i anghenion goroeswyr, gan gynnwys datblygu canllawiau cenedlaethol ac adnoddau i ymarferwyr sy'n cefnogi merched wrth iddynt ddefnyddio gwasanaethau iechyd.

Yng Nghanada, byddaf yn gweithio gydag arweinwyr rhyngwladol sy'n datblygu dulliau gofal tosturiol, gan gynnwys yr Athro Shane Sinclair ym Mhrifysgol Calgary, y mae ei waith sydd wedi ennill cydnabyddiaeth ryngwladol wedi cyfrannu'n sylweddol at ddealltwriaeth gyfoes o dosturi o fewn systemau gofal iechyd. Bydd y Gymrodoriaeth hefyd yn cynnwys dysgu gan awduron a chyfranwyr y Compassionate Care Handbook, y mae eu gwaith wedi canolbwyntio ar drosi profiadau goroeswyr yn ganllawiau ymarferol a dulliau sensitif ar gyfer gweithwyr iechyd proffesiynol sy'n cefnogi pobl sydd wedi'u heffeithio gan drais a cham-drin rhywiol. Mae'r gwaith hwn yn arbennig o bwysig gan ei fod yn mynd y tu hwnt i ddamcaniaeth yn unig, ac yn canolbwyntio ar sut y gellir ymgorffori tosturi, diogelwch, cyfathrebu ac urddas yn ystyrlon mewn rhyngweithiadau a systemau gofal iechyd bob dydd. Yn gyffrous iawn, bydd y gwaith hefyd yn adeiladu ar gydweithrediad sy'n datblygu gyda Dr Linn Haag ym Mhrifysgol Wilfrid Laurier yng Nghanada, y mae ei hymchwil yn canolbwyntio ar effeithiau iechyd a niwrolegol, sydd yn aml yn gudd, trais yn erbyn merched, ynghyd â gwella ymatebion gwasanaethau, adferiad a systemau cymorth i oroeswyr.

Un o'r pethau rwy'n edrych ymlaen ato fwyaf yw dysgu nid yn unig am ymarfer clinigol ei hun, ond hefyd am y systemau ehangach, y diwylliannau a'r dulliau sefydliadol sy'n helpu i wneud gofal tosturiol yn rhan naturiol o ddarpariaeth gofal iechyd bob dydd.

Mae hyn yn cynnwys:

• hyfforddiant a hyder ymarferwyr

• cyfathrebu sy'n ystyriol o drawma

• creu amgylcheddau sgrinio mwy diogel

• dulliau hunan-samplu

• lleihau rhwystrau sy'n atal mynediad at ofal iechyd

• ymgorffori lleisiau goroeswyr wrth gynllunio gwasanaethau

• deall sut y gall gofal tosturiol wella profiadau a chanlyniadau iechyd hirdymor.

Bydd y dysgu o'r Gymrodoriaeth yn cyfrannu'n uniongyrchol at brosiect WE CARE ac at waith ehangach ledled Cymru a'r DU. Dros amser, ein gobaith yw y bydd hyn yn llywio canllawiau, hyfforddiant, datblygiad polisi ac adnoddau ymarferol yn y dyfodol er mwyn cefnogi profiadau gofal iechyd sy'n fwy diogel ac yn fwy tosturiol i oroeswyr.

Fel gweithiwr cymdeithasol ac ymchwilydd o Ogledd Cymru, mae'n teimlo'n arbennig o ystyrlon gallu dod â'r hyn rydym yn ei ddysgu o gymunedau a gwasanaethau lleol i sgyrsiau rhyngwladol, gan ddod â'r dysgu byd-eang hwnnw yn ôl adref ar yr un pryd. Rwy'n gwbl ymwybodol bod y Gymrodoriaeth hon yn adeiladu ar yr ymddiriedaeth, y gonestrwydd a'r dewrder y mae merched a goroeswyr wedi'u dangos wrth rannu eu profiadau drwy brosiect WE CARE. Eu lleisiau nhw sy'n parhau wrth galon y gwaith hwn.

Dros y misoedd nesaf, byddaf yn rhannu diweddariadau o daith y Gymrodoriaeth, myfyrdodau o'r ymweliadau, y dysgu sy'n dod i'r amlwg ac adnoddau drwy wefan WE CARE a'n sianeli cyfryngau cymdeithasol.

Diolch o galon i bawb sydd wedi cefnogi'r prosiect hyd yma. Mae hyn yn teimlo fel dechrau pennod newydd bwysig.