Mae ymchwilwyr, gan gynnwys yr Athro Khaled Hussainey o Brifysgol Bangor, yn rhybuddio bod “bwlch ymchwil” sy’n gysylltiedig â bioamrywiaeth a natur yn ei gwneud hi’n anoddach deall yn llawn y risg y mae’n ei achosi a mynd i’r afael â’r mater.
Mae’r papur, Nature at Risk, Finance at Stake: A Systematic Literature Review of Biodiversity Risk in Finance Research, cydweithrediad rhwng academyddion o Brifysgol Brunel Llundain, Prifysgol Bangor a Phrifysgol Kingston Llundain, wedi ei gyhoeddi yn Business Strategy and the Environment.
Mae'n nodi nad yw’r risg sy’n gysylltiedig â bioamrywiaeth yn cael digon o sylw mewn ymchwil ariannol o gymharu â'r risgiau sy'n gysylltiedig â newid yn yr hinsawdd. Mae hyn yn arwain at ganlyniadau diriaethol, megis buddsoddwyr yn ei chael hi'n anodd asesu risgiau sy'n gysylltiedig â bioamrywiaeth, rheoleiddwyr yn wynebu heriau wrth lunio mecanweithiau atebolrwydd effeithiol a chymdeithas yn dioddef cost hirdymor dirywiad ecosystemau.
Y rheswm am hyn yw bod y gwasanaethau maent yn eu darparu, er enghraifft, peillio, puro dŵr, iechyd pridd a rheoleiddio hinsawdd, yn lleihau, gan greu effeithiau rhaeadru ar draws sectorau, portffolios ac economïau wrth i ecosystemau ddirywio.
Felly mae mynd i'r afael â'r bylchau hyn yn hanfodol, nid yn unig er mwyn sefydlogrwydd y farchnad ond hefyd i ddiogelu ecosystemau ac atal niwed i gymdeithas.
Meddai’r Athro Khaled Hussainey o Ysgol Fusnes Albert Gubay ym Mhrifysgol Bangor, “Mae gan bobl sy’n gweithio ym maes cyllid ddyletswydd i ystyried effaith amgylcheddol wrth wneud penderfyniadau, gan gydnabod y gall eu buddsoddiadau naill ai gyfrannu at niwed ecolegol neu feithrin cynaliadwyedd. Mae egwyddorion cyfrifoldeb cymdeithasol corfforaethol a chyllid moesegol yn eirioli dros integreiddio ystyriaethau bioamrywiaeth i benderfyniadau rheoli, gan sicrhau nad yw gweithgareddau economaidd yn gwneud mwy o niwed ecolegol. Felly, rhaid i sefydliadau ariannol, buddsoddwyr a llunwyr polisi roi fframweithiau moesegol ar waith sy'n cydbwyso proffidioldeb â stiwardiaeth amgylcheddol, gan feithrin gwydnwch a chynaliadwyedd hirdymor.
Mae'r papur yn nodi bod risg bioamrywiaeth neu'n fwy cyffredinol, risg sy'n gysylltiedig â natur, yn fwy na phryder arbenigol ac mae bellach yn cael ei chydnabod yn eang fel risg ariannol systemig sy'n gallu tarfu ar farchnadoedd byd-eang, amharu ar werthoedd asedau a bygwth sefydlogrwydd macro-economaidd. Y rheswm am hyn yw bod y gwasanaethau maent yn eu darparu, er enghraifft, peillio, puro dŵr, iechyd pridd a rheoleiddio hinsawdd, yn lleihau, gan greu effeithiau rhaeadru ar draws sectorau, portffolios, ac economïau wrth i ecosystemau ddirywio.
Mae Nature at Risk, Finance at Stake: A Systematic Literature Review of Biodiversity Risk in Finance Research yn bapur gan Dang, NT., Nandy, M., Lodh, S. and Hussainey, K.