Bu i’r tîm ymchwil, fel rhan o'r Project BlueAdapt, ddilyn microblastigion o garthffosiaeth ysbytai yr holl ffordd trwy'r gweithfeydd trin ac allan i'r môr. Canfu'r canlyniadau y gall gronynnau weithredu fel math o rafft ar gyfer microbau niweidiol, gan eu hamddiffyn rhag yr amgylchedd a'u helpu i oroesi.
Fe wnaeth gweithfeydd trin gael gwared ar 93% o ficroblastigion yn gyffredinol. Ond roedd y microblastigion yn dal i fod ar ôl yn y dŵr gwastraff ac mewn achosion o ollyngiad storm (lle mae carthion heb eu trin yn cael eu gollwng i'r amgylchedd), cafodd norofeirws a bacteria, gan gynnwys mathau sy'n gwrthsefyll gwrthfiotigau, eu cludo i'r dŵr derbyn. Canfuwyd bod weips yn arbennig o broblematig, gan ddal mwy o firysau a bacteria ymwrthol na gleiniau plastig llyfn oherwydd eu strwythur ffibrog.
O dan amodau arferol, mae'r ymchwilwyr yn dweud nad yw'r lefelau a ganfuwyd yn debygol o achosi heintiau ar eu pen eu hunain. Y pryder mwyaf yw yn ystod glaw trwm, pan fydd systemau carthffosiaeth yn gorlifo ac yn rhyddhau gwastraff heb ei drin yn uniongyrchol i'r dyfrffyrdd, digwyddiad cyffredin yn y Deyrnas Unedig. Yn ystod y digwyddiadau hyn, roedd microblastigion yn cario lefelau uchel o firws a gallant gludo pathogenau i ddyfroedd ymdrochi a gwelyau pysgod cregyn.
Canfu'r astudiaeth hefyd fod y bacteria ar ficroblastigion wedi newid yn sylweddol yn ystod y driniaeth; erbyn i'r gronynnau gyrraedd yr elifiant terfynol, roeddent yn bennaf yn cario bacteria o'r gwaith trin ei hun, ac roedd gan lawer ohonynt ymwrthedd i wrthfiotigau. Mae hyn yn codi pryderon ynghylch gweithfeydd trin yn gweithredu fel ffynhonnell microbau ymwrthol yn yr amgylchedd ehangach.
Dywed yr ymchwilwyr fod rheoli gorlifiadau carthffosydd yn well yn flaenoriaeth, ac maent yn tynnu sylw at weips, y mae'r rhan fwyaf ohonynt yn dal i gynnwys plastig, fel prif ffynhonnell y broblem.
Dywedodd y prif ymchwilydd, Dr Jessica Kevill, Swyddog Ymchwil Ôl-ddoethurol yn yr Ysgol Gwyddorau Amgylcheddol a Naturiol : “Drwy ddangos y gall microblastigion gario pathogenau a genynnau ymwrthedd drwy driniaeth ac i mewn i ddyfroedd derbyn, mae'r astudiaeth hon yn tanlinellu'r angen brys i fynd i'r afael ag arferion rheoli dŵr gwastraff a gwella ansawdd dŵr yn y Deyrnas Unedig.
Mae'r ymchwil hon wedi'i hariannu gan Horizon Europe ac UKRI, ac mae’n cyfrannu at gorff cynyddol o waith sy'n archwilio sut mae newid amgylcheddol a llygredd yn effeithio ar ein hiechyd, ansawdd dŵr ac ecosystemau arfordirol. Mae BlueAdapt yn helpu i gynhyrchu'r dystiolaeth sydd ei hangen i lywio polisi, cefnogi systemau dŵr gwastraff mwy gwydn, ac amddiffyn cymunedau arfordirol nawr ac yn y dyfodol. Dysgwch fwy: blueadapt.eu
Mae BlueAdapt yn broject ymchwil ledled Ewrop sy'n ymchwilio i effeithiau newid hinsawdd ar risgiau i iechyd pobl a achosir gan bathogenau a bacteria sy'n gwrthsefyll cyffuriau gwrthficrobaidd mewn dyfroedd arfordirol.
