Aflonyddu Ar-lein a'r Gyfraith yng Nghymru: Deall Eich Hawliau o dan Online Safety Act 2023

Beth yw aflonyddu ar-lein?

Gall aflonyddu ar-lein gymryd sawl ffurf, o negeseuon digroeso dro ar ôl tro i rannu delweddau preifat heb ganiatâd. Gall ddigwydd trwy gyfryngau cymdeithasol, apiau negeseuon, negeseuon e-bost, neu fforymau ar-lein, a gall gael effaith ddifrifol ar iechyd meddwl, cyflogaeth, a diogelwch personol.

Mae enghreifftiau cyffredin yn cynnwys anfon negeseuon bygythiol neu gamdriniol, postio gwybodaeth ffug neu niweidiol am rywun, rhannu lluniau neu fideos preifat heb ganiatâd (a elwir yn "gam-drin seiliedig ar ddelweddau"), a stelcio neu ddynwared rhywun ar-lein.

Er bod ymddygiad o'r fath yn aml yn digwydd y tu ôl i sgriniau, mae ei effeithiau'n real iawn. Mae dioddefwyr yn aml yn adrodd am bryder, ac ofn, gyda rhai yn profi niwed seicolegol hirdymor.

Y Gyfraith a’ch hawliau

Tan yn ddiweddar, roedd cam-drin ar-lein yn cael ei drin drwy ddeddfwriaeth hŷn fel Malicious Communications Act 1988 a Communications Act 2003. Fodd bynnag, crëwyd y cyfreithiau hyn ymhell cyn cynnydd cyfryngau cymdeithasol, gan adael bylchau sylweddol mewn amddiffyniad i ddioddefwyr aflonyddu digidol.

I foderneiddio'r gyfraith, cyflwynwyd yr Online Safety Act 2023 i wneud mannau ar-lein yn fwy diogel ac i ddwyn llwyfannau mawr i gyfrif. Mae'n gosod dyletswyddau cyfreithiol ar gwmnïau cyfryngau cymdeithasol a gwasanaethau negeseuon i gael gwared ar gynnwys anghyfreithlon yn gyflym, amddiffyn defnyddwyr rhag deunydd niweidiol, a darparu systemau adrodd clir a hygyrch i ddioddefwyr.

Gall achosion difrifol o aflonyddu ar-lein hefyd ddod o dan ddeddfwriaeth allweddol arall, gan gynnwys:

• Protection from Harassment Act 1997, yn cwmpasu ymddygiad parhaus neu fygythiol.
• Criminal Justice and Courts Act 2015, a greodd droseddau am rannu delweddau rhywiol preifat heb ganiatâd (a elwir yn gyffredin yn “bornograffi dial”).
• Stalking Protection Act 2019, grymuso’r heddlu a’r llysoedd i weithredu’n gyflym mewn achosion sy’n cynnwys aflonyddu neu stelcio parhaus.

Gyda'i gilydd, mae'r cyfreithiau hyn yn ffurfio fframwaith cryfach a mwy cydlynol sydd wedi'i gynllunio i amddiffyn unigolion rhag niwed mewn mannau digidol a sicrhau atebolrwydd i'r rhai sy'n camddefnyddio llwyfannau ar-lein.

 Beth Gall y Llysoedd Ei Wneud

Os yw aflonyddu yn parhau neu'n gwaethygu, gall dioddefwyr wneud cais am orchymyn atal neu waharddeb o dan y Protection from Harassment Act 1997. Gall llysoedd hefyd gyhoeddi Gorchmynion Peidio â Molestu lle mae cam-drin ar-lein yn gysylltiedig â thrais domestig neu reolaeth orfodol, mae torri'r gorchmynion hyn yn drosedd.

Lle mae delweddau preifat neu eglur wedi'u rhannu heb ganiatâd, mae y Criminal Justice and Courts Act 2015 yn caniatáu erlyniad, ac mewn achosion difrifol, carchar. Mae'r rhwymedïau hyn yn dangos sut mae'r gyfraith yn trin cam-drin ar-lein gyda'r un difrifoldeb â aflonyddu sy'n digwydd yn bersonol.

Beth i'w Wneud os Ydych Chi'n Cael Eich Aflonyddu Ar-lein

Os ydych chi'n credu eich bod chi'n cael eich aflonyddu ar-lein, mae'n bwysig gweithredu'n gynnar ac yn drefnus.

Yn gyntaf, cadwch dystiolaeth, cymerwch sgrinluniau, arbedwch negeseuon, a nodwch ddyddiadau ac amseroedd unrhyw gyfathrebu camdriniol.

Nesaf, rhowch wybod am yr ymddygiad gan ddefnyddio'r offer yn yr ap a ddarperir gan lwyfannau cyfryngau cymdeithasol neu wasanaethau negeseuon, a rhwystrwch yr unigolyn sy'n gyfrifol.

Os gwneir bygythiadau, neu os yw'r aflonyddu'n barhaus, cysylltwch â'r heddlu. Mae gan lawer o heddluoedd, gan gynnwys Heddlu Gogledd Cymru, unedau seiberdroseddu neu niwed digidol pwrpasol bellach.

Osgowch ymateb yn uniongyrchol i'r aflonyddwr, gan y gall hyn weithiau waethygu'r sefyllfa. Yn olaf, ceisiwch gyngor cyfreithiol.

Pam Mae Hyn yn Bwysig yng Ngogledd Cymru

Mae aflonyddu ar-lein yn bryder cynyddol yng Ngogledd Cymru, yn enwedig ymhlith pobl ifanc, myfyrwyr, a thrigolion mewn ardaloedd gwledig sy'n dibynnu'n fawr ar gyfathrebu digidol. Yn ôl BBC Cymru, mae heddluoedd lleol wedi cofnodi cynnydd mewn adroddiadau am seiberfwlio, stelcio ar-lein, a cham-drin sy'n seiliedig ar ddelweddau, gan adlewyrchu tueddiadau cenedlaethol.

Gall y canlyniadau seicolegol ac emosiynol fod yn ddifrifol, yn enwedig i'r rhai heb gefnogaeth teulu neu gymuned gerllaw. Felly mae clinigau cyfreithiol a gwasanaethau cymunedol yn chwarae rhan hanfodol wrth helpu unigolion i ddeall eu hawliau, casglu tystiolaeth, a chael mynediad at amddiffyniad cyfreithiol trwy'r llysoedd.

Nid yw cam-drin ar-lein yn fater dibwys, caiff ei drin o dan y gyfraith gyda'r un difrifoldeb ag aflonyddu wyneb yn wyneb, ac mae cefnogaeth ar gael i'r rhai yr effeithir arnynt.

Sut Gall Clinig y Gyfraith Bangor Helpu

Yng Nghlinig Cyngor Cyfreithiol Prifysgol Bangor (BULAC), mae myfyrwyr yn cydweithio dan oruchwyliaeth cyfreithwyr cymwys i gynnig cyngor cyfrinachol am ddim i'r gymuned leol.

Os ydych chi neu rywun rydych chi'n ei adnabod wedi cael eich effeithio gan aflonyddu ar-lein, gallwn ni helpu trwy:

• Eglurwch eich hawliau o dan yr Online Safety Act 2023 a’r Protection from Harassment Act 1997.
• Cyngor ar sut i gasglu a chadw tystiolaeth ar-lein.
• Cyngor ar geisiadau am orchmynion atal neu beidio â molestu.

I wneud apwyntiad, ffoniwch 01248 388411 neu e-bostiwch bulac@bangor.ac.uk.