Graddedigion o Ysgol yr Amgylchedd, Adnoddau Naturiol a Daearyddiaeth yn rhoi hyfforddiant gwerthfawr ar wybodaeth amaeth-ecolegol leol yn Ne America.

Cynhaliwyd cwrs hyfforddi'n ddiweddar gan Ganolfan Amaeth-Goedwigaeth y Byd (ICRAF) ar y cyd â Phrifysgol Bangor yn ei swyddfa yn Pucallpa ger Afon Amazon yn Peru, Bwriad y cwrs oedd cyflwyno ei Becyn Cymorth Gwybodaeth Amaeth-ecolegol.  Dyma'r cwrs cyntaf o'i fath i gael ei gynnal trwy gyfrwng y Sbaeneg, a chafodd ei hwyluso gan ddau gyn-fyfyriwr o Ysgol yr Amgylchedd, Adnoddau Naturiol a Daearyddiaeth (ADNODD) Prifysgol Bangor: Alan Heinze ac Emilie Smith Dumont, ill dau wedi graddio o'r rhaglen MSc mewn Amaeth-goedwigaeth.  Bu Genevieve Lamond (cysylltai addysgu yn Adnodd) yn eu cefnogi.

Two course participants facilitating a farm sketch exercise performed by a group of ACATPA farmers, a cocoa growers association, in the communal house of Ascención de Aguaytillo hamlet. Photograph taken by Emilie Smith Dumont, September 2014.Two course participants facilitating a farm sketch exercise performed by a group of ACATPA farmers, a cocoa growers association, in the communal house of Ascención de Aguaytillo hamlet. Photograph taken by Emilie Smith Dumont, September 2014.

 

Ymysg y rhai fu'n dilyn yr hyfforddiant oedd ymchwilwyr o Herbariwm Rhanbarthol Ucayali  (IVITA-Pucallpa, UNMSM), y Grŵp Cefnogi Rhyngwladol (ISG), Universidad Nacional Agraria La Molina, myfyriwr MSc o CATIE yn Costa Rica, a dau fyfyriwr o brifysgolion rhanbarthol yn Peru.   Bwriad yr hyfforddiant oedd rhoi i ymchwilwyr y sgiliau angenrheidiol i gasglu a dadansoddi gwybodaeth leol am amaeth-ecosystemau a'r coed cysylltiedig, a deall hefyd y ffactorau sy'n ysgogi newid yn arwynebedd y goedwig/y defnydd o dir yn y rhanbarth. Mae'r dechneg yn cynnig dealltwriaeth werthfawr y gellir ei defnyddio i fynd i'r afael â heriau mawr megis: rheoli pla, ffactorau sy'n ysgogi newid mewn llystyfiant ac yn y defnydd o dir.

 

Roedd y cwrs hyfforddi'n cynnwys gweithgareddau yn y dosbarth ac yn yr awyr agored mewn ardal lle cafwyd ffermydd o wahanol feintiau a chymysgedd o gnydau cae. Mae coco wedi ei hyrwyddo yn yr ardal ers rhai blynyddoedd, yn enwedig er mwyn atgyfnerthu rhaglen dileu coca dan arweiniad y llywodraeth trwy gynnig cnwd masnachol arall yn ei le. Defnyddiwyd dulliau cymharol syml i reoli cysgod coco, a dim ond ychydig o rywogaethau oedd yn cael eu hyrwyddo.  Mae'r canfyddiadau cychwynnol yn awgrymu bod ffermwyr yn addasu argymhellion ynghylch dewis coed a chynlluniau gofodol.  Gwelwyd bod bylchau yn y wybodaeth am ddwysedd cysgod, trefniadau gofodol optimaidd a threfniadau tocio.

Course participants having a friendly dialog with a farmer about his farming life and the cocoa agroforestry system he has established. Photograph taken by Alan Heinze, September 2014.Course participants having a friendly dialog with a farmer about his farming life and the cocoa agroforestry system he has established. Photograph taken by Alan Heinze, September 2014.

 

Mae canlyniadau'r cwrs hwn, yn enwedig y sesiwn adborth a gynhaliwyd gyda ffermwyr, yn dangos gwerth cyfuno gwybodaeth leol â gwybodaeth wyddonol a thechnegol, ac roedd hyn yn helpu i gryfhau'r berthynas rhwng ICRAF ac ACATPA, cymdeithas ffermwyr coco lleol. Y disgwyl yw y bydd yr hyfforddeion yn cymryd rhan mewn nifer o brojectau yn Ne America gan gynnwys rhai o safleoedd  Sentinel Landscape o dan raglen ymchwil bwysig CGIAR Coedwigoedd, Coed ac Amaeth-goedwigaeth. 

 

“Roedd gennym grŵp abl iawn yn dilyn y cwrs oedd yn barod i ymgorffori ymchwil i wybodaeth leol yn eu projectau personol ac rydw i'n mawr obeithio y byddwn yn cadw golwg ar effaith yr hyfforddiant fel y bydd yn dod â budd i Dde America.   Rydym ni (Tîm Bangor/ICRAF) yma i gefnogi!!” Emilie Smith Dumont, gwyddonydd systemau amaeth-goedwigaeth yn ICRAF.

 

 

Farmer showing the different native cocoa varieties on his farm and explaining their differences. Photograph taken by Emilie Smith Dumont, September 2014.Farmer showing the different native cocoa varieties on his farm and explaining their differences. Photograph taken by Emilie Smith Dumont, September 2014.

Land use dynamics in a ‘fundo’ (farm) in Padre Abad province, Ucayali, Peru. Photograph taken by Alan Heinze, September 2014.Land use dynamics in a ‘fundo’ (farm) in Padre Abad province, Ucayali, Peru. Photograph taken by Alan Heinze, September 2014.

Dyddiad cyhoeddi: 20 Hydref 2014