Astudiaeth yn datgelu symudiadau crwbanod môr yn yr Unol Daleithiau

Am y tro cyntaf erioed cynhaliwyd astudiaeth ar symudiadau is-boblogaeth gyfan o grwbanod môr. Mae’r astudiaeth yn cadarnhau y gellir defnyddio lloeren i wylio bywydau beunyddiol crwbanod môr, er mwyn rhagfynegi’n fanwl gywir lle byddant yn symud, a helpu i gyfeirio’r gwaith o’u gwarchod. 

Mae prif awdur yr adroddiad Diversity and Distributions, Dr Lucy Hawkes, sydd bellach yn Swyddog Ymchwil Ol-ddoethurol yn Ysgol Gwyddorau Biolegol Prifysgol Bangor, yn disgrifio symudiadau poblogaeth crwbanod môr pendew ym Môr yr Iwerydd oddi ar yr Unol Daleithiau dros gyfnod o ddeng mlynedd (1998-2008). Mae’r canfyddiadau’n datgelu, er bod y crwbanod yn teithio miloedd o filltiroedd bob blwyddyn, mai’n anaml y byddant yn gadael dyfroedd yr Unol Daleithiau na’r sgafell gyfandirol. Gallai’r darganfyddiad hwn helpu i gyfeirio gwaith cadwraeth yr Unol Daleithiau i’r mannau lle mae’r angen mwyaf.

Mae’r gwaith monitro’n canolbwyntio ar grwbanod banw aeddfed sy’n nythu ar hyd yr arfordir o Ogledd Carolina i Georgia bob haf ac yn dangos eu bod yn chwilio am fwyd yn y dyfroedd cynnes bas oddi ar y rhan fwyaf o arfordir dwyreiniol yr Unol Daleithiau. Datgelodd yr astudiaeth fod y crwbanod sy’n teithio mor bell i’r gogledd â New Jersey i chwilio am fwyd yn gorfod troi’n ôl am y de i osgoi’r gaeaf oer yno.

Bu Dr Lucy Hawkes yn gweithio ar y project fel aelod o dîm ymchwil ym Mhrifysgol Exeter fel rhan o’i hastudiaethau PhD yno. Meddai:” Dyma’r tro cyntaf, hyd y gwyddom, i unrhyw un allu dweud yn union ble a phryd byddech yn dod o hyd i is-boblogaeth gyfan o grwbanod môr. Mae hyn yn hynod o ddefnyddiol at bwrpasau cadwraeth oherwydd mae’n dweud wrthym ble’n union dylem gyfeirio ein hymdrechion. Fe wyddem fod lloeren yn arf defnyddiol, ond mae’r astudiaeth hon yn tanlinellu pa mor bwerus ydyw - hebddi ddim ond dyfalu byddem ni lle mae’r creaduriaid hardd ond bregus hyn yn byw.”

Mae Dr Brendan Godley a fu’n arwain tîm Prifysgol Exeter wedi bod yn defnyddio lloerennau i olrhain a monitro crwbanod môr ers 1997. Meddai: “Trwy gysylltu dyfeisiau olrhain lloeren fach i gregyn crwbanod gallwn fonitro’n fanwl gywir lle maen nhw’n mynd. Trwy weithio gyda biolegwyr a grwpiau cadwraeth ar draws y byd rydym yn dechrau adeiladu darlun llawer cliriach o fywydau crwbanod môr gan gynnwys eu harferion mudo, bridio a bwydo. Mae’r canfyddiadau hyn yn adnodd gwerthfawr i grwpiau cadwraeth sy’n ceisio gwarchod crwbanod môr rhag bygythiadau pysgota, llygredd a newid yn yr amgylchedd.”

Dyddiad cyhoeddi: 24 Mehefin 2011