Sut mae ymchwil gwyddor chwaraeon yn dylanwadu ar ofal meddygol

 
Mae tair erthygl gan ymchwilwyr o Ysgol Gwyddorau Chwaraeon, Iechyd ac Ymarfer Prifysgol Bangor yn ymddangos yn y rhifyn cyfredol Arthritis Care and Research, cyfnodolyn rhyngwladol a gyhoeddir gan yr American College of Rheumatology.    Mae'r rhifyn diweddaraf yn rhifyn arbennig yn cynnwys 18 erthygl sy'n canolbwyntio ar yr ymchwil arloesol ddiweddaraf ar y cyhyrau a'r esgyrn mewn clefydau gwynegol.

"Mae'r ymchwil rydym yn ei gwneud yma ym Mhrifysgol Bangor yn aml y ffin rhwng Gwyddorau Chwaraeon a Meddygaeth, ac yn rhoi’r cyfle i ni ddefnyddio egwyddorion gwyddor chwaraeon yn ymarferol  at ddefnydd clinigol. Er mwyn cyflawni hyn rydym yn gweithio mewn cysylltiad agos â'r GIG lleol ac yn ddiolchgar iawn am y berthynas gydweithredol sydd rhyngom, " meddai Tim Woodman, Pennaeth yr Ysgol Gwyddorau Chwaraeon, Iechyd ac Ymarfer.

Mae'r erthyglau’n dangos sut mae ffocws ymchwil yn symud tuag at wella ansawdd bywyd  pobl â'r cyflyrau hyn, nawr bod triniaethau gwell ar gyfer y clefydau,. Mae'r ymchwil hefyd yn dangos sut gall arbenigedd mewn Gwyddor Chwaraeon a dealltwriaeth fanwl o ewynnau, cyhyrau a sut mae’r esgyrn yn cydweithio, arwain at welliannau yn y rhaglenni  i drin pobl sydd ag arthritis gwynegol a chyflyrau esgyrn eraill.

Mae Dr Jamie Macdonald, awdur un o'r papurau, yn egluro:  "Roedd ffocws yr ymchwil a gofal clinigol  yn arfer bod ar reoli'r clefyd yn unig.  Rŵan bod gwell triniaethau i’w cael a  bod cleifion yn byw’n hirach, canolbwyntir hefyd ar ddarparu ymarfer corff a rhaglenni eraill i alluogi pobl sy’n dioddef o’r cyflyrau hyn i gynnal neu wella eu hiechyd presennol a’u gallu i symud. "

Mae un erthygl, er enghraifft, yn ddilyniant i ymchwil arloesol a wnaed  ym Mhrifysgol Bangor ac a ddangosodd am y tro cyntaf bod ymarfer corff o fudd i ddioddefwyr arthritis gwynegol. "Y cyngor traddodiadol oedd cymryd gofal a  gorffwys. Hefyd, roedd llawer o bobol efo’r cyflwr yn betrus o wneud ymarfer corff. Bellach, rydym wedi profi bod ymarfer dwys yn fuddiol i bobl sydd â'r cyflwr," eglurodd Dr Andrew Lemmey o'r Ysgol.

Mae'r ymchwil ddiweddaraf gan Dr Lemmey a chydweithwyr, a ddisgrifir yn y cyfnodolyn, wedi canfod bod manteision parhaol i’r rhai a fu’n gwneud y rhaglen ymarfer fel rhan o’r ymchwil chwe blynedd ynghynt. Nid oedd y bobl a fu’n dilyn y rhaglen ymarfer ddwys wedi ennill llawer o bwysau ac  roeddent yn symud o gwmpas yn haws nag eraill  a gymerodd ran yn yr ymchwil. Fodd bynnag, profodd yr ymchwil hefyd bod angen dal ati gydag ymarfer corff yn gyson i gael y budd mwyaf i'r cyhyrau.

Mae erthygl  sy’n dilyn achos unigol yn dangos y berthynas  waith agos sydd rhwng y  Brifysgol a’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn lleol. Galluogodd achos a gyfeiriwyd at y Brifysgol gan y GIG  Dr Jeanette Thom a Dr Andrew Lemmey i gymhwyso gwybodaeth gwyddoniaeth chwaraeon er mwyn gwella pen-glin arthritig.  Mae trosglwyddo manteision y wybodaeth honno i’r system iechyd leol, a rhoi sylw i’r darganfyddiadau yn yr erthygl, yn sicrhau bod gwybodaeth o’r fath yn cael ei throsglwyddo i’r gymuned leol ac ehangach, fel y gall eraill hyrwyddo’r gwaith ymhellach.

Mae'r drydedd erthygl yn canolbwyntio ar gyflwr nad oes llawer yn ei ddeall, sef osteoporosis mewn dynion, ac ar y cydadwaith rhwng cyhyrau ac esgyrn. Mae'n rhoi  tystiolaeth gref bod perthynas rhwng màs cyhyr a nerth esgyrn ac yn amlygu cyhyrau fel targed newydd i drin esgyrn gwan mewn modd anuniongyrchol.

Dyddiad cyhoeddi: 18 Ionawr 2012