Archif y mis

Mae Archif y Mis yn denu sylw myfyrwyr a staff at yr amrywiaeth o ddeunydd sydd ar gael yn yr Archifau a’r Casgliadau Arbennig. Yn benodol, mae’r ffotograffau o Fangor yn y gorffennol yn hynod o boblogaidd ac wedi bod yn sbardun i sawl sgwrs ar dudalennau Facebook y Brifysgol.

Pob mis, mae eitem yn cael ei dewis ar gyfer y slot misol. Mae’r ddogfen yn cael ei sganio a’i rhoi ar y we ochr yn ochr â thestun yn egluro cefndir hanesyddol yr eitem.


Medi 2016

Prynwyd y cerdyn post hwn, sydd â marc post “12 Gorffennaf 1937”, gan ymwelydd i Fangor ac fe’i rhoddwyd yn ddiweddar i’r Archifau a Chasgliadau Arbennig. Mae’n dangos y Brifysgol ar y bryn a agorwyd ym 1911, y Swyddfa Bost a agorwyd ym 1909, tanc a fan yn perthyn i fasnachwr lleol.

Mae’r tanc o’r Rhyfel Byd Cyntaf (Mark IV) yn sefyll o flaen Neuadd y Dref. Mae’n un o nifer o danciau a gyflwynwyd i drefi a dinasoedd ym Mhrydain a oedd wedi cyfrannu yn ariannol tuag at  y rhyfel drwy’r hyn a elwid yn “fanciau tanc” neu “Tank Banks”. Cyflwynwyd tanciau i drefi eraill yng Ngogledd Cymru megis Caergybi, Llandudno, Bae Colwyn a Wrecsam. Yn Ashford, swydd Kent, mae un o’r tanciau hyn wedi goroesi. Cafwyd gwared o’r tanc ym Mangor ym 1937 wedi i Gyngor y Ddinas dderbyn cynnig o £40 10s amdano.

Wrth graffu ar y cerdyn post gyda chwyddwydr ar y fan, Austin 7 (1927-1930), mae’r enw “PALFERMAN’S” yn cael ei ddatgelu. Masnachwr yn gwerthu llysiau a ffrwythau ar Stryd Fawr Bangor ac ym Mangor Uchaf  ydoedd a gwelir hysbysebion ganddo yn The North Wales Chronicle and Advertiser for the Principality.

Yn 2006, gadawodd un o ddisgynyddion y groser, Ian Palferman, sylw ar wefan BBC Cymru. Dywedodd :

"Rwy’n cofio mynd a llysiau a ffrwythau i Vaynol o siop fy rhieni yn 220 Stryd Fawr ac yn cael fy nghyfarch gan George (nid wyf yn cofio ei gyfenw) a oedd yn yrrwr i Syr a Ledi Duff, ac a fyddai’n eu gyrru o gwmpas mewn Jaguar Car, Reg No ECC 909, a welais yn ddiweddar ar y promenâd yn Llandudno, yn edrych yn ysblenydd o hyd. Dyna ddyddiau da.”

Crewyd yr "Archif y Mis" yma gan Polly Wilton, Gwirfoddolwr gyda'r Archifau a Chasgliadau Arbennig.

Cliciwch ar y dolennau isod i weld y dogfennau sydd wedi ymddangos fel "Archif y Mis" yn y gorffennol.

2016
-
Medi
Hydref
Tachwedd
Rhagfyr

 

2015
-

 

2014