Mae Bethan yn hanesydd pensaernïol o Gaerdydd, gyda diddordeb ymchwil penodol ym mhlastai a'u gerddi yng Nghymru. Dyfarnwyd ei doethuriaeth ym mis Mehefin 2025 am ei thraethawd hir o'r enw ‘St Fagans Castle: its Architectural and Landscape History’.
Darganfu Bethan ei diddordeb mewn adeiladau hanesyddol wrth weithio fel Gofalydd yn Amgueddfa Werin Sain Ffagan, amgueddfa awyr agored 100 erw o adeiladau hanesyddol a ailgodwyd o bob rhanbarth o Gymru. Arweiniodd hyn ati i ddilyn MSt mewn Hanes Adeiladu ym Mhrifysgol Caergrawnt yn 2018-2020. Ymunodd Bethan ag ISWE yn 2020 i ymchwilio i Gastell Sain Ffagan, y plasty Elisabethaidd rhestredig Gradd I yng nghanol yr amgueddfa. Mae ei thraethawd hir yn defnyddio dull aml-gyfnod ac amlddisgyblaethol i adrodd hanes Castell Sain Ffagan, gyda phenodau'n rhychwantu'r ddeuddegfed ganrif i'r ugeinfed ganrif a rhannau cydberthynol ar bensaernïaeth, gerddi, a pherchnogaeth. Gallwch ddarllen mwy am gwblhau'r prosiect hwn yn ein blog diweddar. Bydd monograff Beth ar Gastell Sain Ffagan yn cael ei gyhoeddi gan Wasg Prifysgol Cymru eleni.
Er bod Bethan wedi cwblhau ei PhD, mae hi'n parhau i fod yn rhan o dîm ISWE yn ei rôl fel Aelod Cyswllt Ymchwil ac Ymgysylltu, gan helpu i gynnal gwefan ISWE a hyrwyddo ein rhaglen waith, gweithgareddau a chyflawniadau i etholaethau a chymunedau ehangach o fewn a thu hwnt i Brifysgol Bangor.
Bethan yw hanesydd preswyl rhaglen deledu S4C ‘Cartrefi Cymru’, sy’n archwilio hanes ac esblygiad tai yng Nghymru, gan ddod â hanes pensaernïol i gynulleidfaoedd ehangach. Ystyriodd y gyfres gyntaf esblygiad tai o gyfnod y Tuduriaid hyd heddiw dros ddeg rhaglen, gan gynnwys ymweliadau â sawl plasty, gan gynnwys Llancaiach Fawr, Treowen, Llanerchaeron, Treberfydd, a Neuadd Llangoed. Edrychodd yr ail gyfres ar wahanol fathau o dai ym mhob pennod, gan gynnwys tai gweithwyr, tai ecogyfeillgar, fflatiau, bythynnod, ffermdai ac ati. Mae trydydd cyfres yn cael ei chynhyrchu ar hyn o bryd.
Mae Bethan hefyd yn gweithio fel darlunydd llawrydd o adeiladau hanesyddol, gan gydweithio ag amryw o sefydliadau treftadaeth fel Amgueddfa Cymru i ddarlunio Gwesty'r Vulcan sydd newydd ei ail-godi yn Sain Ffagan ar gyfer ymgyrch ariannu torfol; Crochendy Nantgarw i greu cerdyn sy'n darlunio'r safle i werthu yn y siop; a UWC Atlantic College i ddarlunio eu cartref Castell Sain Dunwyd. Yn 2021, creodd y darluniau clawr a phennod ar gyfer llyfr Clive Aslet, The Story of the Country House, a gyhoeddwyd gan Wasg Prifysgol Yale.
Ewch i wefan neu Instagram Bethan i gael gwybod mwy am ei gwaith ymchwil a darlunio.
Cysylltwch â Bethan:
engage.iswe@bangor.ac.uk
