Dyma un o'r casgliadau a ddaeth o ymchwil newydd sbon gan economegwyr iechyd blaenllaw Ganolfan Economeg Iechyd a Gwerthuso Meddyginiaethau (CHEME) ymchwilwyr ym Mhrifysgol Edge Hill am y rhan hanfodol y mae'r celfyddydau yn ei chwarae wrth gefnogi iechyd y cyhoedd a lleihau'r pwysau ar wasanaethau hanfodol a hefyd darparu manteision lles sylweddol i bobl o bob oed.
Dyma'r tro cyntaf i effaith economaidd y celfyddydau ar GIG a gofal cymdeithasol Cymru gael ei hymchwilio ar lefel genedlaethol. Cyngor Celfyddydau Cymru a gomisiynodd yr ymchwil.
Mae’r adroddiad annibynnol, Asesu Effaith Economaidd y Celfyddydau ar Iechyd a Gwasanaethau Gofal Iechyd yng Nghymru yn dangos fod ymgysylltu â'r celfyddydau yn rhoi o leiaf £588 miliwn mewn manteision iechyd a lles blynyddol ledled Cymru. Mae'r dadansoddiad yn defnyddio modelau cenedlaethol cydnabyddedig, yn defnyddio rhagdybiaethau ceidwadol drwyddi draw ac yn dod i'r casgliad bod y gwir fanteision yn debyg o fod yn uwch.
Canfu'r adroddiad, a oedd yn defnyddio data poblogaeth, presenoldeb a chyfranogi gan Gyngor Celfyddydau Cymru:
- bod buddsoddiad Cyngor y Celfyddydau yn y sefydliadau sy’n cael arian amlflwyddyn (sy'n cynnwys theatrau a sefydliadau celfyddydol ledled Cymru) yn cynhyrchu enillion ar fuddsoddiad o £11.08 am bob punt o fuddsoddiad o ran manteision iechyd, lles a chynhyrchiant
- Mae gwerthusiad o brosiectau penodol sy’n cael arian gan Gyngor y Celfyddydau ac sy'n targedu cyflyrau iechyd penodol yn nodi:
- bod gan raglen dawns ar gyfer cryfhau a balans y potensial i arbed £5 miliwn y flwyddyn mewn costau gofal iechyd drwy atal cwympo ymhlith yr henoed
- Pe bai rhaglenni celfyddydol yn gallu cyrraedd 5% o bobl ifanc ar lwybrau iechyd meddwl y GIG, byddai’n cynhyrchu buddion iechyd meddwl a lles blynyddol o £9.5 miliwn
- Pe bai 5% o'r holl apwyntiadau meddygon teulu iechyd meddwl oedolion yn cael eu hosgoi ar ôl ymgysylltu â'r celfyddydau, byddai’n arbed £17 miliwn y flwyddyn
- Mae gan raglenni celfyddydol sy'n cefnogi iechyd a lles staff y GIG y potensial i arbed hyd at £3.5 miliwn y flwyddyn drwy ostwng costau salwch a cholli staff
Meddai'r Athro Rhiannon Tudor Edwards, Cyd-gyfarwyddwr y Ganolfan Economeg Iechyd a Gwerthuso Meddyginiaethau (CHEME), Ysgol Gwyddorau Iechyd, Prifysgol Bangor: "Mae'r dadansoddiad wedi'i seilio ar fodelu economaidd trylwyr, fframweithiau cenedlaethol sefydledig a rhagdybiaethau ceidwadol drwyddi draw. Hyd yn oed gan ddefnyddio amcangyfrifon gofalus, mae'r dystiolaeth yn dangos yn glir bod y celfyddydau yn darparu manteision sylweddol a mesuradwy i iechyd ein pobl a'n system iechyd a gofal cymdeithasol. Fel economegwyr iechyd annibynnol, rydym wedi darparu tystiolaeth i gefnogi'r achos cryf dros gynnwys y celfyddydau yn ein strategaethau iechyd ataliol."
Dywedodd Dafydd Rhys, Prif Weithredwr Cyngor Celfyddydau Cymru: "Mae'r celfyddydau'n darparu manteision iechyd mawr a gweladwy i bobl a chymunedau. Nawr mae gennym y dystiolaeth annibynnol, gadarn i'w brofi. Mae hon yn foment o bwys i'r sector ac iechyd pobl Cymru."
