Diweddariad Coronafeirws (COVID-19)

Esblygu gwenwyn neidr ar gyfer ysglyfaeth nid amddiffyniad

Gwenwyn di-boen. Mae creitiau Indiaidd (Bungarus caeruleus) yn enwog am frathu pobl sy'n cysgu yn y nos. Er eu bod yn angheuol iawn, mae'r brathiadau mor ddi-boen nes eu bod yn aml yn cael eu diystyru fel dibwys nes ei bod hi'n rhy hwyr. Bydd llawer o nad: Credyd a hawlfraint : Wolfgang Wüster Gwenwyn di-boen. Mae creitiau Indiaidd (Bungarus caeruleus) yn enwog am frathu pobl sy'n cysgu yn y nos. Er eu bod yn angheuol iawn, mae'r brathiadau mor ddi-boen nes eu bod yn aml yn cael eu diystyru fel dibwys nes ei bod hi'n rhy hwyr. Bydd llawer o nad: Credyd a hawlfraint : Wolfgang Wüster Amcangyfrifir y gellir priodoli dros 100,000 o farwolaethau dynol bob blwyddyn o 700 i frathiadau gan nadroedd. Daw hyn gan rywogaethau nadroedd gwenwynig y byd, gyda phob brathiad yn cael ei wneud wrth i'r nadroedd amddiffyn eu hunain pan fyddant yn teimlo dan fygythiad gan fodau dynol a ddaw'n rhy agos atynt. Fodd bynnag, daw darn newydd o ymchwil i'r casgliad na esblygodd gwenwyn neidr fel dull o amddiffyn.

Esboniodd yr Uwch Ddarlithydd Dr Wolfgang Wüster, arbenigwr byd-enwog ar esblygiad gwenwyn neidr yn Ysgol Gwyddorau Naturiol Prifysgol Bangor:

“Rydyn ni'n gwybod bod gwenwyn neidr yn cael ei ddefnyddio'n bennaf i chwilota am fwyd; i ddangos grym dros eraill, ac i ladd ysglyfaeth. Fodd bynnag, rydym hefyd yn gwybod bod nadroedd yn defnyddio eu gwenwyn wrth amddiffyn eu hunain - dyna pam mae cymaint o bobl yn cael eu brathu, a'u lladd weithiau, gan nadroedd gwenwynig ledled y byd.  Roeddem am ymchwilio i weld a oedd amddiffyniad yn sbardun i esblygiad gwenwyn.”

Er mwyn darparu amddiffyniad effeithlon rhag ysglyfaethwr, byddai angen i wenwyn y neidr ddarparu digon o boen ar unwaith i atal yr ysglyfaethwr a galluogi'r neidr i ddianc, yn yr un modd ag y mae pigiad gwenyn yn brifo ar unwaith.

Mae papur newydd a gyhoeddwyd yn Toxins yn datgelu mai ychydig iawn o frathiadau nadroedd gwenwynig sy'n achosi poen ar unwaith, gan awgrymu nad yw cyfansoddiad y gwenwyn wedi esblygu i amddiffyn fel y prif bwrpas.

Profodd myfyriwr o Brifysgol Bangor, Harry Ward-Smith, y rhagdybiaeth hon o dan oruchwyliaeth Dr. Wüster. Casglodd ymatebion o arolwg ar-lein gan rai a oedd yn cadw ymlusgiaid, herpetolegwyr a gweithwyr maes, fel rhan o'i radd israddedig mewn Sŵoleg gyda Herpetoleg.

Bydd llawer o nadroedd, fel y cobra Indiaidd hwn (Naja naja) yn defnyddio'u gwenwynau i amddiffyn eu hunain, gan achosi miliynau o frathiadau bob blwyddyn. Fodd bynnag, ni wnaeth eu gwenwynau esblygu ar gyfer y swyddogaeth hon.: Credyd a hawlfraint : Wolfgang Wüster Bydd llawer o nadroedd, fel y cobra Indiaidd hwn (Naja naja) yn defnyddio'u gwenwynau i amddiffyn eu hunain, gan achosi miliynau o frathiadau bob blwyddyn. Fodd bynnag, ni wnaeth eu gwenwynau esblygu ar gyfer y swyddogaeth hon.: Credyd a hawlfraint : Wolfgang Wüster Gofynnodd ei arolwg, a gafodd bron i 400 o ymatebion ledled y byd, i bobl sy'n gweithio gyda nadroedd am drefn amser poen ar ôl brathiadau yr oeddent wedi'u cael.

Mae gan rai nadroedd cwrel (Micrurus) docsinau yn eu gwenwynau yn benodol i achosi poen, gan awgrymu y gallai dethol naturiol ar gyfer amddiffyn fod wedi chwarae rhan yn eu hesblygiad - eithriad posibl i'r rheol a ddatgelwyd yn yr astudiaeth hon.Datgelodd canlyniadau oddeutu 600 o brofiadau mai lleiafrif yn unig o frathiadau a rhywogaethau sy'n achosi poen cyflym, difrifol yn rheolaidd. Ar ben hynny, lle mae poen cynnar yn esblygu yn ystod esblygiad neidr, mae'n debygol y bydd yn cael ei golli eto mewn llinachau disgynyddion.

Dywedodd Harry Ward-Smith:

“Rwy’n falch o fod ymhlith lleiafrif o wyddonwyr sydd wedi llwyddo i gyhoeddi eu gwaith israddedig. Cymerodd lawer o waith hyd yn oed ar ôl graddio i mi ei gwblhau.

Rwy'n gobeithio y bydd astudiaethau fel hyn yn annog ymchwil bellach i swyddogaeth ac ecoleg naturiol gwenwyn neidr, yn enwedig nadroedd gwenwynig sy’n gwenwyno drwy ddannedd yng nghefn y geg, gan ein bod yn dal i wybod cyn lleied amdanynt.”

Mae gan rai nadroedd cwrel (Micrurus) docsinau yn eu gwenwynau yn benodol i achosi poen, gan awgrymu y gallai dethol naturiol ar gyfer amddiffyn fod wedi chwarae rhan yn eu hesblygiad - eithriad posibl i'r rheol a ddatgelwyd yn yr astudiaeth hon.: Credyd a hawlfraint : Wolfgang Wüster Mae gan rai nadroedd cwrel (Micrurus) docsinau yn eu gwenwynau yn benodol i achosi poen, gan awgrymu y gallai dethol naturiol ar gyfer amddiffyn fod wedi chwarae rhan yn eu hesblygiad - eithriad posibl i'r rheol a ddatgelwyd yn yr astudiaeth hon.: Credyd a hawlfraint : Wolfgang Wüster Dywedodd Dr Kevin Arbuckle, Uwch Ddarlithydd mewn Biowyddorau (Bioleg Esblygiadol) yn Adran Biowyddorau Prifysgol Abertawe a chydawdur y papur:

"Nid yw ein canlyniadau'n awgrymu llawer o dystiolaeth ar gyfer esblygiad eang gwenwynau sy'n cael eu gyrru gan eu defnydd i amddiffyn, er bod eithriadau diddorol yn debygol o fodoli fel y defnydd amddiffynnol o 'boeri' gwenwyn mewn rhai cobras, ac mae'r achosion penodol hyn yn haeddu eu hastudio ymhellach."

Ychwanegodd Dr Wüster: “Er y gallem fod wedi disgwyl i amddiffyn eich bywyd fod yn bwysicach na bwydo, mae'n ymddangos bod dewis naturiol ar gyfer diet yn ymddangos fel prif ysgogydd esblygiad gwenwyn mewn nadroedd”

Dewisodd Harry Ward-Smith, 24 oed, o Wimbledon, Llundain astudio Meistr mewn Sŵoleg gyda Herpetoleg ym Mhrifysgol Bangor oherwydd mai dyma'r unig radd yn y Deyrnas Unedig a oedd yn arbenigo mewn herpetoleg. Ychwanegodd mai bonws ychwanegol oedd mynediad at lawer o gaiacio dŵr gwyn gorau'r Deyrnas Unedig wrth fod o fewn pellter trawiadol yn Eryri.
Ers graddio, mae Harry wedi olrhain y Neidr Gath Werdd (Green Cat Snake) yng Ngwarchodfa Biosffer Sakaerat, Gwlad Thai, ac wedi dysgu mewn addysg bellach yn y Deyrnas Unedig. Mae bellach yn ystyried cyfleoedd ymchwil pellach, o bosib PhD yn y dyfodol agos.

Dyddiad cyhoeddi: 25 Mawrth 2020