Diolch i gyllid newydd gan Breast Cancer Now, mae ymchwilwyr yn gweithio i gael gwell dealltwriaeth o sut mae canser y fron a achosir gan newidiadau i’r genyn BRCA1 etifeddol yn goroesi. Y nod yw defnyddio'r wybodaeth hon i ddatblygu triniaethau newydd.
Mae celloedd yn y corff yn atgyweirio difrod i DNA yn gyson, ac mae genynnau BRCA1 a BRCA2 yn chwarae rhan hollbwysig yn y broses hon. Pan fydd un o'r genynnau hyn yn newid, nid yw difrod i DNA yn cael ei atgyweirio’n iawn. Gall hyn achosi i newidiadau DNA gronni dros amser, gan gynyddu'r risg o ganser y fron a mathau eraill o ganser.
Mae gan ferched sydd â newidiadau i’r genyn BRCA1 risg o 60-90% o ddatblygu canser y fron*.
Mae Dr Christopher Staples ym Mhrifysgol Bangor wedi derbyn £169,622 i ymchwilio i sut mae canserau'r fron sydd â newidiadau i’r genyn BRCA1 yn rhyngweithio â'r system imiwnedd, a sut y gall protein penodol helpu'r celloedd canser hyn i oroesi.
Dros y degawd diwethaf, mae wedi dod yn amlwg y gall difrod i DNA mewn celloedd, a phroblemau o ran atgyweirio, effeithio ar y system imiwnedd ac achosi llid. Er y gall celloedd canser ddefnyddio'r sefyllfa hon er mantais iddynt weithiau, mae hefyd yn darparu cyfle newydd posibl i ymyrryd a thrin canser.
Mae Dr Staples a'i fyfyrwraig PhD, Lauren Wilson, eisiau deall sut mae'r broses hon yn effeithio ar ganser y fron sydd â newidiadau i’r genyn BRCA1. Maent yn astudio sut mae'r canserau hyn yn rhyngweithio â'r system imiwnedd i ddod o hyd i ffyrdd newydd o'u trin.
Mewn ymchwil flaenorol, canfu tîm Dr Staples fod protein o'r enw IFI16, sy'n caniatáu i gelloedd ganfod DNA wedi difrodi ac ysgogi llid, yn chwarae rhan allweddol wrth helpu canser yr ofari sydd â newidiadau i’r genyn BRCA1 i oroesi.
Yn y project newydd hwn, bydd y tîm yn ymchwilio i weld a yw IFI16 yn chwarae rhan debyg mewn canser y fron.
Mae'r tîm hefyd yn cydweithio ag ymchwilwyr eraill i astudio strwythur y protein hwn ar waith, gyda'r nod hirdymor o'i dargedu gyda chyffuriau newydd i drin pobl â chanserau a achosir gan newidiadau i’r genyn BRCA1.
Dywedodd Dr Christopher Staples o Brifysgol Bangor: “Mae newidiadau i’r genyn BRCA1 a etifeddir yn cynyddu eich siawns o gael canser y fron, yn ogystal â rhai mathau eraill o ganser, yn sylweddol. Er bod triniaethau wedi eu targedu megis olaparib** wedi bod yn arloesol, mae canserau’n parhau i ddod o hyd i ffyrdd o'u hosgoi. Felly, rydym yn astudio sut mae canser y fron sydd â newidiadau i’r genyn BRCA1 yn effeithio ar y system imiwnedd er mwyn dod o hyd i ffyrdd newydd o drin y canserau hyn.”
Dywedodd Dr Simon Vincent, prif swyddog gwyddonol yn Breast Cancer Now: “Bob blwyddyn, mae tua 55,000 o bobl yn y Deyrnas Unedig yn darganfod bod ganddynt ganser y fron. Gwyddom mai etifeddu genyn gyda newidiadau iddo, megis BRCA1 neu BRCA2, yw achos sylfaenol tua 5% i 10% o achosion o ganser y fron.
“I deuluoedd yr effeithir arnynt gan newidiadau i enynnau etifeddol, gall fod yn ofidus iawn gwybod eich bod mewn mwy o berygl o gael diagnosis o ganser y fron, a hefyd gwybod y gallai’r newidiadau i’r genynnau hyn gael eu trosglwyddo i genedlaethau’r dyfodol.
“Dyna pam mae Breast Cancer Now yn ariannu’r ymchwil hon i ddod o hyd i driniaethau newydd i drin canser y fron sy’n rhedeg mewn teuluoedd ac i newid dyfodol pobl sydd â newidiadau i enyn etifeddol.”
Breast Cancer Now yw’r prif elusen canser y fron yn y Deyrnas Unedig. Gallwch gael sgwrs â'n nyrsys arbenigol drwy ffonio ein llinell gymorth gyfrinachol am ddim ar 0808 800 6000 neu ewch i https://forum.breastcancernow.org/
