Dyfodol pryd y gallai lensys cyffwrdd ‘deallus’ ddarogan eich risg o gael annwyd cyffredin: Gwrthgyrff hylif dagrau a’r annwyd cyffredin

Pam y gall rhai pobl fynd trwy gydol y gaeaf heb yr arwyddion lleiaf o annwyd, tra bo eraill fel pe baent yn cael pob annwyd sy’n mynd o gwmpas?

Yn ôl astudiaeth newydd gan Grŵp Ymchwil Prifysgol Bangor i Eithafion yn yr Ysgol Gwyddorau Chwaraeon, Iechyd ac Ymarfer, gallai fod modd rhagweld y tebygolrwydd i gyfranogwyr gael annwyd cyffredin trwy ddadansoddi lefel y gwrthgyrff mewn hylif dagrau.

Mae imiwnoglobwlin secretu A (SIgA) yn wrthgorff pwysig sy’n gweithredu fel ‘rheng flaen yr amddiffyn’ i atal firysau a bacteria rhag mynd i mewn i’r corff. Mae digonedd o SIgA ar gael mewn secretiadau mwcosaidd megis poer, dagrau a rhedlifau’r trwyn, yn ogystal ag ym mwcws y llwybrau anadlu ac yn y coluddion.

Wrth gasglu samplau bach iawn o hylif dagrau o’r amrant isaf a dadansoddi SIgA, sylwodd yr Athro Neil Walsh a’i dîm fod unigolion â lefelau isel o SIgA hylif dagrau hyd at naw gwaith yn fwy tebygol o brofi symptomau annwyd cyffredin o fewn yr wythnos ddilynol, wrth ochr unigolion â secretiadau SIgA arferol yn eu dagrau. Ar ben hynny, pan oedd SIgA dagrau rhywun yn lleihau o ~30%, roeddent chwe gwaith yn fwy tebygol o gael annwyd.

Mewn ymchwiliadau dilynol, cafwyd lleihad o SIgA dagrau ar ôl straen corfforol yn dilyn ymarfer hir; effaith a adwaenir fel y ‘ffenestr agored’ lle ceir lleihad dros dro mewn imiwnedd ar ôl ymarfer trwm, fel bod unigolion yn fwy agored i heintiau megis yr annwyd cyffredin. 

Eglurodd yr Athro Walsh fel a ganlyn: “Mae galw arbennig am ddulliau amser-real, heb fod yn fewnwthiol, o fonitro gweithrediad imiwnedd, er mwyn canfod sut y mae athletwr yn ymateb i hyfforddiant. Er bod hyfforddiant straenus yn gwella ffitrwydd a pherfformiad, gall hyfforddiant trwm estynedig leihau imiwnedd a chynyddu perygl unigolyn o gael annwyd, ac o bosibl heintiau eraill hefyd.”

Walsh a’i gydweithwyr yw’r rhai cyntaf i edrych ar bosibiliadau dadansoddi hylif dagrau o ran canfod newidiadau mewn imiwnedd ac amledd heintiau resbiradol. Yn ddiweddar, mae hylif dagrau wedi ennyn cryn ddiddordeb fel cyfrwng ar gyfer monitro biofarcwyr eraill mewn modd nad yw’n fewnwthiol. Yn 2012, dangosodd Walsh a’i gydweithwyr fod modd defnyddio hylif dagrau i ganfod statws hydradiad trwy ddefnyddio dyfais osmolaredd, a’r llynedd, dadorchuddiodd Google a Novartis lens gyffwrdd ‘ddeallus’ a chanddi’r gallu i ganfod lefelau glwcos y gwaed yn achos cleifion diabetig.

Medd Walsh: “Efallai y caiff mesuriadau mesur imiwnedd trwy ddagrau eu cynnwys, cyn hir, mewn lensys cyffwrdd ‘deallus’ sy’n gallu monitro’n barhaus amddiffyniad y corff a’i risg o gael heintiau.” 

Dyddiad cyhoeddi: 16 Rhagfyr 2015