Gwella bridio pysgod trofannol o ganlyniad i gydweithio newydd

 Tanc Lagŵn The Deep, un o'r atyniadau sydd yn cymryd rhan. Tanc Lagŵn The Deep, un o'r atyniadau sydd yn cymryd rhan.O ganlyniad i gydweithio newydd, bydd technegau arloesol yn galluogi rhai o’r prif acwaria sydd hefyd yn gyrchfannau twristiaeth fridio eu pysgod trofannol eu hunain.

Mae larfae nifer o rywogaethau pysgod mor fach fel na ellir ei gweld gyda’r llygad, ac mae eu bwyd hyd yn oed fwy meicrosgopig ei natur. Mae hyn yn ei gwneud yn her i’w bridio mewn tanc.

Ond mae  arbenigwyr dŵr amaethu (aquaculture) ym Mhrifysgol Bangor yn credu  y gallent helpu’r diwydiant acwaria i ddatblygu technegau i fagu eu pysgod riffiau cwrel eu hunain o larfae y maent wedi ei gasglu o’u acwaria.

Mae’r Zoological Society of London (ZSL), The Deep a SEA LIFE, tri o brif acwaria’r DU yn gweithio gydag Ysgol Gwyddorau EigionPhrifysgol Bangor i ddatblygu ffyrdd i fridio a ffermio pysgod riffiau cwrel.  Rhan-gyllidir y gwaith drwy raglen SMARTExpertise Llywodraeth Cymru drwy Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewropeaidd.

Pryder dros cynaliadwyedd eu casglu o’r gwyllt  ar angen i leihau’r effaith ecolegol y masnach ar riffiau cwrel y byd, yn  gyrru’r sector i chwilio am  ffynonellau amgen a chynaliadwy sydd yn sbarduno’r gwaith.

Sil rhywogaeth pysgod AmphiprionGrifft rhywogaeth pysgod trofannolEsboniodd Brian Zimmerman, Prif Guradur ZSL am eu sefyllfa:

“Nid ydym yn prynu pysgod sydd wedi ei casglu o’r gwyllt bellach; mae ein pysgod wedi eu bridi yma neu gan eraill ac yna’u prynu gennym. Mae ymdrechion i geisio gwrdd â’r galw i ddarparu nifer cynyddol o rywogaethau sydd wedi ei bridio mewn tanc, ac mae’r rhestr o’r rheini sydd ar gael yn ymestyn pob blwyddyn. Ond mae’r technegau ynghlwm wrth fridio pysgod môr yn gymhleth ac yn wahanol ar gyfer pob rhywogaeth. Mae’r cynnydd wrth feistroli’r technegau yn araf ac yn galw ar fuddsoddiad sylweddol er mwyn cyrraedd niferoedd dibynadwy ar gyfer y farchnad masnachol. Ar y llaw arall, mae’r galw yn uchel wrth i acwaria holi eu hunain am gynaladwyedd eu sustemau stocio a chwilio am pysgod sydd wedi eu bridio yma i’w harddangos.”

Nod project newydd, SustaiNable Aquariums Project (SNAP) yw cynyddu nifer ac amrywiaeth pysgod riffiau cwrel sydd wedi eu maethu yn gynaliadwy ac yn foesegol ar gyfer y gymuned acwaria, a gwella cynaliadwyedd y masnach byd-eang mewn pysgod riffiau cwrel.

Bydd 20 rywogaeth trofannol sydd yn boblogaidd mewn acwaria ond nad ydynt wedi ei bridio’n llwyddiannus hyd yma, yn derbyn sylw’r project yn yr achos cyntaf. Mae rhain yn cynnwys rhywogaethau butterflyfish, rabbitfish, gwrachen fôr (wrasse) a tang.

Gosod dyfais i gasglu wyau yn acwaria The Deep: Credyd llun: Nick JonesGosod dyfais i gasglu wyau yn acwaria The Deep: Credyd llun: Nick JonesGan weithio law yn llaw gyda’r acwaria, a fydd yn darparu’r larfae, nod y gwyddonwyr sydd ynghlwm â’r project yw datblygu neu gwella’r sustemau a thechnegau deorfeydd, technoleg a dealltwriaeth biolegol.

Os yw’n llwyddiannus, gallai hyn arwain at sefydlu’r ddeorfa fasnachol gyntaf yn Ewrop ar gyfer y rhywogaethau hyn, gan gyflenwi acwaria a phobl sydd yn cadw’r pysgod hyn ar gyfer hamdden ar draws y cyfandir.

Fel yr esboniodd Tom Galley, aelod o’r Tîm ymchwil yn Mhrifysgol Bangor:

“Dewis amgenach na dibyniaeth ar bysgod sydd wedi ei hel o'r môr yw cynhyrchu’r pysgod mewn deorfeydd. Mae llawer yn cydnabod bod manteision i’r rhain dros pysgod sydd wedi ei dal yn y môr, gan eu bod eisoes wedi addasu at fywyd caeth. Fodd bynnag mae angen llawer o waith cyn y gellir gwireddu hyn.” 

Esboniodd Nick Jones, o Brifysgol Bangor, sydd hefyd yn aelod o’r tîm:

“Yr hyn sydd yn ei wneud yn anodd i fagu’r rhan fwyaf o bysgod riffiau cwrel yw eu maint bach eu larfa bregus, ynghyd a  diffyg dealltwriaeth o’r amgylcheddau addas ar gyfer eu maethu, a’r prinder o  fwydydd addas  o’r maint cywir sydd ar gael ar eu cyfer. Mae rhain yn faterion yr ydym yn gobeithio datrys yn ystod y broject dair blynedd.”

Meddai Jean-Denis Hibbitt, Cydlynydd Rhaglen Bridio a Newid cadarnhaol yn SEA LIFE Programmes and Engagement:

“Rydym yn gweithio i sicrhau bod yr holl anifeiliaid o fewn SEA LIFE yn dod o ffynonellau foesegol, cynaliadwy y mae modd eu olrhain. Mae nifer o’n hanifeiliaid yn deillio o raglenni bridio byd-eang yn ogytal ag o weithredoedd ail-gartrefu anifeiliaid na allant edrych ar ôl eu hunain. Mae’r anifeiliaid hynny sydd yn deillio o gyflenwyr allanol yn gorfod mwnd drwy ein proses achredydu cyflenwyr, sy’n broses llym. Fodd bynnag, mae’r fasnach mewn pysgod riff byw, yn enwedig i’r farchnad hamdden mewn sbesimenau addurnol, yn fawr a’i ddyfodol cynaliadwy yn ansicr.

Meddai Graham Hill, Pennaeth Gofal ac Ymchwil Anifeiliaid yn The Deep yn Hull:

“Mae’n hanfodol bod sŵau, acwaria ac academyddion yn cynnal gwaith arloesol i ymestyn ein dealltwriaeth o rywogaethau pysgod môr. Mae’r project bridio ar y cyd yn dod a’n arbenigaeth ynghyd i ddatblygu’r sgiliau a thechnegau angenrheidiol er mwy ymestyn ein gallu wrth bridio ac amaethu. Bydd y project yn cael effaith uniongyrchol ar ddatblygu gwell dealltwriaeth o gylchoedd bridio rhywogaethau sydd yn cael eu cadw’n aml, a mae ganddi’r potensial i leihau’r nifer o anifeiliaid sydd yn cael eu tynnu oddi wrth poblogaethau yn y gwyllt a sefydlu seilwaith gwyddonol ar gyfer diwydiant mwy gynaliadwy.”

Dyddiad cyhoeddi: 2 Ionawr 2019