Dr Nia Williams

Enw
Nia Williams
Swydd
Darlithydd/Ymchwilydd
E-bost
nia.williams@bangor.ac.uk
Ffôn
01248 383026
Lleoliad
Room 107, Trefenai, Safle'r Normal, Prifysgol Bangor

Darlithydd ac ymchwilydd ym Mhrifysgol Bangor yw Dr Nia Williams. Cafodd radd mewn Seicoleg o Brifysgol Bangor yn 2009 ac yna aeth i weithio i Hong Kong fel athrawes. Dychwelodd i Ogledd Cymru ar ôl derbyn ysgoloriaeth PhD a gyllidwyd gan KESS a S4C. Roedd ei hymchwil PhD yn edrych ar sut y gall rhaglenni teledu Cymraeg i blant gefnogi caffael y Gymraeg mewn ysgolion ac yn y cartref ymysg plant Saesneg L2.

Heddiw, mae ei gwaith ymchwil yn canolbwyntio ar seicoleg plant a datblygiad plant. Mae'n cydweithio ag ymarferwyr mewn addysg a sectorau eraill ar ystod eang o bynciau'n ymwneud â seicoleg plant, datblygiad plant, datblygiad iaith a dwyieithrwydd.

Dros y blynyddoedd mae Nia wedi gweithio gyda llawer o sefydliadau ar amrywiaeth o brojectau'n cynnwys GL Assessment yn gwerthuso'r Dull Asesu Sylfaenol. Meddalwedd ar-lein newydd wedi'i safoni yw hwn a'i ddiben yw mesur sgiliau mathemategol, iaith a chyfathrebu, yn ogystal ag ymwybyddiaeth ffonolegol, mewn plant 4-5 oed.

Roedd Nia hefyd yn brif ymchwilydd i raglen ddarllen Sêr Darllen Uwch Gynghrair Cymru, a gynlluniwyd ar gyfer plant a rhai'n eu harddegau (Ymddiriedolaeth Llythrennedd Genedlaethol) ac i'r Academi Llofnod Dysgu Teulu. Rhaglen i deuluoedd yw hon sy'n helpu awdurdodau addysg i wella cyrhaeddiad, presenoldeb ac ymddygiad, yn arbennig gyda theuluoedd anodd eu cyrraedd a dysgwyr wedi ymddieithrio.

Yn ogystal, mae wedi bod yn ymwneud ag ymchwilio i ddarpariaeth addysgol Cymraeg-Saesneg yng Ngogledd Cymru, gan edrych ar oblygiadau polisïau iaith ac ymchwilio i wahanol raglenni datblygu iaith a ddarperir gan gynghorau Cymreig i gefnogi plant 3 - 16 oed.

Roedd Nia'n aelod o'r tîm gwreiddiol a helpodd i ddatblygu'r gwasanaeth trydar @TiFiaCyw i rieni a phlant.

Ar hyn o bryd mae Nia'n gweithio gydag Iechyd Cyhoeddus Cymru i hyrwyddo rhyngweithio rhwng rhieni a'u plant yn ystod y 1000 o ddyddiau cyntaf. Mae hefyd yn cael ei henwi fel cydweithiwr i'r Ganolfan Genedlaethol dros Ymchwil i Boblogaeth, Iechyd a Lles.

Yn olaf, mae Nia yn brif seicolegydd plant y project ymchwil Hen Blant Bach a'r rhaglenni teledu i Darlun TV, S4C a Sony Pictures, yn ogystal â'r prif seicolegydd plant i'r rhaglen deledu Saesneg Care Share gan y BBC. Mae hefyd yn gyfrannwr rheolaidd ar y radio fel sylwebydd arbenigol.

Diddordebau ymchwil

Datblygiad plant, cyfryngau plant, caffael iaith, datblygiad iaith, dwyieithrwydd, caffael ail iaith, addysg.

Projectau ymchwil cyfredol

1. Ymchwilio i effaith seicolegol gofal sy'n pontio'r cenedlaethau. Mae'r project pontio'r cenedlaethau hwn yn arbrawf cymdeithasol sy'n edrych ar effaith cyfuno gofal dydd i blant meithrinfa a'r henoed. Gan ddilyn yr un cynllun â "Bywyd dirgel plentyn 4 oed" bydd y project ymchwil/rhaglen ddogfen pry ar y wal hon yn gweld y ddwy genhedlaeth yn cymryd rhan mewn gwahanol dasgau/arbrofion. Mae'r project hwn eisoes wedi dod yn gyfres deledu i S4C. Ceir hefyd raglen Saesneg "Care Share" mewn canolfan ddementia benodol a gaiff ei ddarlledu yn Chwefror 2018.

2. Materion yn ymwneud â chynllunio holiadur i fyfyrwyr dwyieithog: helpu myfyrwyr i adnabod arferion addysgu a dysgu gorau mewn rhaglenni unieithog a dwyieithog.

3. Hyrwyddo rhyngweithio rhwng rhieni a'u plant yn ystod y 1000 o ddyddiau cyntaf.

Projectau ymchwil ôl-radd a oruchwylir ar hyn o bryd:

MRes: “Investing psychological benefits of intergenerational care on both adults and Children.” Lynwen Hammer.
Gradd Meistr “Investigating the relationship between online game addiction, aggression, self-control and academic achievement in young adults”. Harriet Kane

Ymchwil flaenorol

Gwerthuso'r radd Meistr mewn Ymarfer Addysg (Prifysgol Caerdydd)

Project Sêr Darllen Uwch Gynghrair gyda'r Ymddiriedolaeth Llythrennedd Genedlaethol. Rheoli'r project ymchwil Cymraeg sy'n gwerthuso'r rhaglen ddeinamig hon sy'n defnyddio grym ysgogol pêl-droed i annog pobl ifanc i ddarllen mwy a gwella eu sgiliau llythrennedd. http://www.literacytrust.org.uk/news/6184

Llofnod Dysgu Teulu - Gwerthuso'r cynllun unigryw hwn i ennyn brwdfrydedd wrth iddo gael ei roi ar waith yng Nghymru. Fe'i cynlluniwyd i helpu awdurdodau addysg i wella cyrhaeddiad, presenoldeb ac ymddygiad, yn enwedig gyda theuluoedd anodd eu cyrraedd a dysgwyr sydd wedi ymddieithrio. Fe'i datblygwyd gan y Labordy Busnes mewn cydweithrediad â Cymunedau'n Gyntaf a hwn yw'r ymyriad addysgol cyntaf o'i fath yng Nghymru. [http://www.heneb.co.uk/]

Caffael strwythurau cymhleth dan amodau iaith leiafrifol: caffael morffoleg luosog ddwyieithog yn Gymraeg. Cyllidwyd y project hwn yn rhannol gan Grant y Gronfa Ddatblygu o'r Ganolfan ESRC dros Ymchwil i Theori ac Ymarfer Dwyieithrwydd. Gweler papur http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=9275348&fileId=S1366728913000497

Darpariaeth addysg ddwyieithog ôl-16; beth yw'r darpariaethau ar gyfer astudio'n ddwyieithog? Mae'r project hwn yn cael ei wneud mewn cydweithrediad â'r Consortiwm a Llywodraeth Cymru. Yr amcanion yw ymchwilio i ddarpariaethau addysgol Cymraeg-Saesneg cyfredol yng Ngogledd Cymru ac edrych ar y goblygiadau o ran polisïau iaith.

Ymchwilio i wahanol raglenni datblygu iaith a ddarparwyd gan gynghorau Cymreig yn cefnogi plant 3 - 16 oed. Cynhaliwyd y project hwn gan Cwmni Iaith ar gyfer y Comisiynydd Iaith yn Llywodraeth Cymru.

Datblygu Cynnyrch/Gwasanaeth

Cydweithiodd Nia'n agos â sianel deledu S4C i helpu i ddatblygu a darparu gwasanaeth trydar @TiFiaCyw. Bwriad y gwasanaeth arloesol hwn yw annog rhieni nad ydynt yn siarad Cymraeg a phlant i ryngweithio a dysgu Cymraeg wrth edrych ar raglenni teledu Cymraeg. Mae'r gwasanaeth yn cynnig ffrwd Trydar byw sy'n cyd-ddigwydd â'r rhaglenni, gan egluro ystyr geiriau Cymraeg yn ogystal â sut i'w ynganu. Gweler: https://twitter.com/tifiacyw

Dull Asesu Sylfaenol GL (cymeradwywyd gan yr Adran Addysg) - meddalwedd ar-lein newydd i fesur sgiliau mathemategol, iaith a chyfathrebu, yn ogystal ag ymwybyddiaeth ffonolegol, mewn plant 4-5 oed. Fe wnaeth y project ymchwil hwn werthuso effeithiolrwydd y cynnyrch a pha mor hygyrch ydoedd mewn ysgolion gan arwain at adborth gwerthfawr gan ddefnyddwyr. http://www.gl-assessment.co.uk/products/baseline-reception-baseline-assessment

Grantiau Ymchwil

Darpariaeth ddwyieithog ôl-16: Consortiwm Addysg Ôl-16 a Llywodraeth Cymru (Roberts, Thomas, Williams, Young & Jones, £35,787)

Darpariaeth Gymraeg 3-16, Cwmni Iaith (Jones, Thomas, Williams, £10,980)

Defnyddio pêl-droed i wella llythrennedd, Llywodraeth Cymru (Ware & Thomas, Williams, Young, Kyffin, Elliot, £16,667)

Gwerthuso ymyriadau i Ysgolion Cymunedau'n Gyntaf (Thomas & Williams, £6000)

GL Assessment: "Gwerthuso'r dull asesu sylfaenol newydd" (Williams, £9638.00)

Coleg Cymraeg Cenedlaethol: “Prosiect adnabod patrymau sillafu plant â phroblemau llythrennedd yn y Gymraeg” (Thomas, Lloyd-Williams, Young & Williams , £2464.94)

Cyhoeddiadau

Williams, N. & Thomas, E. M. (yn cael ei baratoi). Language transmission in the home: issues and solutions in minority language contexts. To be submitted to Journal of Sociolinguistics

Williams, N. & Thomas, E. M (yn cael ei baratoi) An evaluative comparison of minority language input sources as means of supporting the early development of L2 vocabulary and grammar. To be submitted to Journal of Applied Sociolinguistics

Williams, N. & Thomas, E. M. (yn cael ei baratoi). Acquiring lexical and morphosyntactic knowledge in a minority language: the role of minority language television as a source of early language input. To be submitted to Applied Psycholinguistics.

Williams, N. and Thomas, E. (2017). Exploring minority language input sources as means of supporting the early development of L2 vocabulary and grammar. Applied Psycholinguistics, http://dx.doi.org/10.1017/S0142716416000473. ISSN 1469-1817

Thomas, E.M., Lloyd-Williams, S., Young, N.E., & Williams, N. (2015). Exposing the hidden complexities of a transparent orthography: good and poor readers’ spelling difficulties in relation to plural morphology in Welsh. To submit to Applied Psycholinguistics.

Thomas, E. M., Williams, N., Jones, Ll. A., Davies, S., & Binks, H. (2013). Acquiring complex structures under minority language conditions: bilingual acquisition of plural morphology in Welsh. Bilingualism: Language and Cognition.

Cyfrifoldebau

Blwyddyn 1: Seicoleg Plentyn (MO) (XAC1033) – Semester 1 (10 credyd)

Blwyddyn 2: Ymchwilio Plentyndod (MO) (XAC2033) – Semester 1 (10 credyd)

Blwyddyn 3: Iaith a Dwyieithrwydd (MO) (XAC3007) – Semester 1 (10 credyd); Semester 2 (10 credyd)

Blwyddyn 3: Language and Bilingualism (MO) (XAE3007) – Semester 1 (10 credyd); Semester 2 (10 credyd)

Blwyddyn 3: Iechyd meddwl mewn plentyndod (XAC2040) – Semester 1 (10 credyd); Semester 2 (10 credyd)

Blwyddyn 3: Mental health in childhood (XAE2040) – Semester 1 (10 credyd); Semester 2 (10 credyd).