Archif Bop Cymru – diogelu hanes cerdd bop Gymraeg

Lansiwyd Archif Bop Cymru (ABC) yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Caerdydd yn 2008 gan Brifysgol Bangor yng ngwmni Dafydd Iwan, Caryl Parry Jones a Gwilym Morus.  Sefydlwyd yr ABC gan Brifysgol Bangor er mwyn diogelu hanes a datblygiad cerddoriaeth a diwylliant pop Cymraeg ar gyfer y dyfodol.

Pop CymraegByth ers ei sefydlu yn ystod y 1960au bu canu pop Cymraeg yn rhan bwysig o ddiwylliant yr ieuenctid, yn ddrych ar gymdeithas y cyfnod, ac yn fodd i fynegi safbwyntiau gwleidyddol, ieithyddol a chreadigol.

Amcan yr ABC, felly, yw casglu, cofnodi a chatalogio ar-lein llythyrau, posteri, gwaith celf, lluniau (cyhoeddusrwydd a byw), eitemau hysbysebu, cylchgronau, ffansîns, rhestrau set, erthyglau, geiriau caneuon wedi’u cofnodi gan yr awduron, recordiadau gan gynnwys recordiau 7” a 12”, casetiau a chryno ddisgiau, fideos, a memorabilia eraill sy’n ymwneud â chanu poblogaidd yng Nghymru o gyfnod y 1940au ymlaen.  Bwriad yr ABC yw dod â chasgliad o eitemau amrywiol at ei gilydd i adlewyrchu hanes cerddoriaeth boblogaidd iaith Gymraeg, er mwyn gwella ein dealltwriaeth o’r hanes hwnnw.  

Mae Archif Bop Cymru, felly, yn estyn gwahoddiad i bobl gyfrannu hen recordiadau, posteri, disgiau, ac unrhyw beth arall sydd o ddiddordeb i’r archif. Mae ganddom ddiddordeb arbennig mewn labeli bychain a oedd yn rhyddhau recordiau ar gasetiau yn y 70au a’r 80au; hen gylchgronau a ffansîns am gerddoriaeth Gymraeg; recordiadau byw; cyfweliadau gydag artistiaid a bandiau; a phosteri, ond croesawn unrhyw eitemau o unrhyw gyfnod, o Toni ac Aloma i’r Tystion, o’r Diliau i’r Diwygiad!

Wrth groesawu’r fenter, dywedodd Huw Stephens, DJ Radio 1 a chyflwynydd rhaglen bop S4C Bandit: “Mae dathlu, adlewyrchu ag archifo hanes cerddoriaeth yn hynod o bwysig i wlad. Mae'n gallu ysbrydoli cenedlaethau i ddod ac yn rhoi cyfle i ddathlu gwaith sydd yn cael eu gwneud o gariad a brwdfrydedd ar y pryd.”

Pop CymraegCyfarwyddwr y prosiect yw Pwyll ap Siôn, uwch-ddarlithydd yn yr Adran Gerddoriaeth a cherddor sydd wedi chwarae gyda band Dafydd Iwan, Anweledig a nifer o grwpiau eraill. Cydlynydd y prosiect yw Craig Owen Jones. Hefyd yn ddarlithydd, ysgrifennodd thesis PhD ar agweddau’r sin roc Gymraeg, gan gynnwys hip-hop.

Mae gan yr archif recordiau o bob math, ac yn ogystal, mae mwy na 1,000 o eitemau wedi cael eu catalogio yn ein casgliadau, yn cynnwys llythyrau, posteri, cylchgronau, ffansîns, dogfennau, proflenni, bathodynnau, a chrysau-T. 

Am ragor o wybodaeth ar gyfrannu neu ymweld â’r archif, cysylltwch:

Cyfarwyddwr: Dr. Pwyll ap Siôn mus017@bangor.ac.uk
Cydlynydd: Dr. Craig Owen Jones mus609@bangor.ac.uk
Rhif Ffôn: (01248) 382181