Module HTC-3132:
Rhyfel Mawr trwy lygaid y Cym.

Module Facts

Run by School of History, Philosophy and Social Sciences

20 Credits or 10 ECTS Credits

Semester 2

Organiser: Dr Owain Jones

Overall aims and purpose

Bydd 'Y Rhyfel Mawr trwy lygaid y Cymry' yn cynnig arolwg eang o ddylanwad y Rhyfel Mawr ar bobl Cymru, ac ar ddiwylliant Cymreig a Chymraeg. Ni fydd yr astudiaeth yn cyfyngu ei hunan i ddigwyddiadau 1914-18, ond yn hytrach bydd yn trafod y cyfnod o 1880 i'r presennol. Byddwn yn cychwyn trwy edrych ar sut oedd y Cymry yn edrych ar eu safle yn y byd yn y degawdau cyn y Rhyfel, ac yn ystyried effaith yr ymladd ar feddylfryd y Cymry ar y pryd, ac yn y degawdau ers y cadoediad. Wrth astudio sut mae'r Rhyfel wedi cael ei bortreadu a'i gofio yn y Gymraeg byddwn yn dadansoddi sut mae’r newidiadau yn y coffáu yn adlewyrchu’r sefyllfa gyfredol yng Nghymru.

Course content

(Wythnos 1) Cyflwyniad Darlith 1 - Adrodd hanes y Rhyfel Sut mae’r ddealltwriaeth o’r Rhyfel Mawr wedi newid dros y degawdau Seminar 1 - Trafodaeth o sut mae’r myfyrwyr yn edrych ar y Rhyfel; Dadansoddi delweddau poblogaidd o'r rhyfel ar y teledu, gan roi sylw arbennig i raglen Y Rhwyg (1988), a gyflwynwyd gan Dr John Davies (Wythnos 2) 1880-1914 Darlith 2 - Sôn am ryfel; poeni am ryfel; paratoi at ryfel; ysu am ryfel? Darlith 3 - Gorffennaf i Awst 1914 (Wythnos 3) Gwleidyddiaeth: Lloyd George, y Rhyddfrydwyr a’r Sosialwyr Darlith 4 - Cymeriad Lloyd George; Cyfraniad Lloyd George; Chwedl Lloyd George; Atgofion Lloyd George Darlith 5 - Sosialwyr a’r Rhyfel (Wythnos 4) Her i’r hen syniadau am wareiddiad Darlith 6 - Gwrthwynebwyr Cydwybodol; Merched Cymru a’r Rhyfel Seminar 2 - Ymladd a gwrthod ymladd: Sosialwyr a’r Rhyfel / Gwrthwynebwyr Cydwybodol. Dadansoddi’r disgrifiadau a gafwyd yn y wasg o’r rhai a wrthwynebodd y Rhyfel (Wythnos 5) Ennill y Rhyfel; colli’r heddwch Darlith 7 – Buddugoliaeth Lloyd George? Cytundeb Versailles Darlith 8 – Dirwasgiad a Dadrithiad: y 1920au; Gwersi 1914 a’r ymgais i gymodi â Hitler: y 1930au (Wythnos 6) Yn sgil y Dadrithio Darlith 9 – Ymateb llenyddol yn y degawdau ar ôl 1918: chwedl Hedd Wyn; All Quiet on the Western Front Seminar 3 – Dadansoddi agweddau gwleidyddion Cymreig a Phrydeinig (gan gynnwys David Davies) tuag at yr ymgyrch heddwch yn y degawdau rhwng y rhyfeloedd; dadansoddi’r gwrthwynebiad a welwyd yng Nghymru i’r Ail Ryfel Byd, a’i gymharu â dadleuon y rhai a gefnogai’r ymgyrch (Wythnos 7) Y Llewod a’r Asynnod Darlith 10: Trafodaeth y 1960au: ‘Lions led by Donkeys’; pwysleisio ffolineb a gwastraff y rhyfel Seminar 4 – Dadansoddi cynnwys a phwysigrwydd cyfres fawr The Great War (BBC, 1964) (Wythnos 8) Conundrum ‘y ddau Ffrynt Gorllewinol’ Darlith 11: Y gwahaniaeth rhwng maes y gad a fodolodd yn Ffrainc a Fflandrys rhwng 1914 a 1918 a’r un dychmygol sy’n gread y cenedlaethau a edrychai nôl mewn syndod a braw Seminar 5 – Trafod yr amrywiol ffyrdd y mae’r Cymry wedi coffâu brwydr Mametz; dadansoddi rhaglen Mametz (S4C, 1987) (Wythnos 9) Atgofion hen wŷr Darlith 12 - Trafferthion gydag atgofion cyn-filwyr, er gwaethaf eu hatyniad amlwg Seminar 6 – Dadansoddi atgofion y cyn-filwyr Griffith Williams, Bob Owen a’r gwrthwynebydd cydwybodol Ithel Davies, a thrafod eu dilysrwydd (Wythnos 10) Hanes Diwylliannol y Rhyfel Darlith 13 - Rhoi’r cyfan mewn i gyd-destun diwylliannol Seminar 7 – Dadansoddi’r modd y portreadir y Rhyfel Mawr yn y Gymraeg heddiw, gan astudio cyfres Lleisiau’r Rhyfel Mawr (S4C, 2008) + Sesiwn ar gyfer cyflwyniadau’r myfyrwyr

Assessment Criteria

threshold

Trothwy: D- - D+ Er mwyn ennill credyd dylai’r myfyrwyr ddangos dealltwriaeth a gwybodaeth sylfaenol o hanes y Rhyfel Mawr a’i effaith ar Gymru. Fe ddylent allu adnabod y prif ffyrdd yr effeithiwyd ar gymdeithas a diwylliant yng Nghymru gan y Rhyfel.

good

Da: C- - B+ Er mwyn ennill graddau uwch yn y modiwl hwn, disgwylir i’r myfyrwyr ymateb yn feirniadol i gwestiynau sy’n cael eu gofyn am ddylanwad y Rhyfel Mawr ar bobl Cymru. Bydd yna ymwybyddiaeth o’r hanesyddiaeth ar y pwnc. Byddent yn gallu ymateb i gwestiynau traethawd / cyflwyniad mewn modd argyhoeddiadol.

excellent

Rhagorol : A- - A* Er mwyn ennill y graddau uchaf disgwylir i’r myfyrwyr gynnig dehongliadau gwreiddiol o’r ffeithiau hanesyddol, gan gyferbynnu effaith y Rhyfel ar Gymru â’r effaith ar wledydd eraill. Byddent yn gallu dangos eu bod nhw’n ystyried ac yn cyfeirio at waith a dadleuon haneswyr sefydledig, ond eu bod nhw’n gallu cymryd rhan mewn dadleuaeth. Disgwylir hefyd iddynt drafod iaith, arddull a syniadau’r testunau mewn modd treiddgar ac arloesol.

Learning outcomes

  1. dangos eu bod wedi datblygu dealltwriaeth gref o effaith y Rhyfel Mawr ar gymdeithas a diwylliant yng Nghymru

  2. dangos dealltwriaeth ac ymwybyddiaeth o’r newidiadau a fu mewn dehongliad y Cymry o’r Rhyfel, a deall y cysylltiad rhwng datblygiadau cymdeithasol yn y degawdau wedi’r Rhyfel, a’r newidiadau yn sut oedd y Cymry yn deall digwyddiadau 1914-18

  3. asesu dogfennau hanesyddol gwahanol a’u defnyddio mewn modd gwrthrychol a beirniadol er mwyn asesu pa agweddau o ymateb y Cymry i’r Rhyfel a gafodd yr effeithiau mwyaf dwys

  4. datblygu ac ymestyn eu sgiliau dadansoddol a beirniadol trwy ddefnyddio cyfryngau diwylliannol gwahanol: barddoniaeth, hunangofiannau, rhaglenni ffeithiol, delweddau gweledol a thystiolaeth gan lygad-dystion

  5. casglu gwybodaeth o ffynonellau amrywiol, a lleoli ac ystyried y wybodaeth honno o fewn cyd-destun gwleidyddol, hanesyddol a chymdeithasol

  6. datblygu eu sgiliau cyfathrebu, ar lafar ac ysgrifenedig

Assessment Methods

Type Name Description Weight
ORAL Cyflwyniad Llafar

Cyflwyniad ar lafar (20%): Bydd myfyrwyr yn rhoi cyflwyniad llafar i weddill y dosbarth (10 munud + 10 munud o gwestiynau), a fydd yn cyfrif am 20% o farc terfynol y modiwl. Caiff sgiliau cyfathrebu eu hasesu, gyda phwyslais ar gyflwyno ar lafar clir ac effeithiol a bydd yn rhaid iddynt ymateb i gwestiynau a hybu trafodaeth ymysg y dosbarth. Disgwylir i’r myfyrwyr adeiladu ei ch/gyflwyniad ar sail ymchwil personol, gan gynnwys ffynonellau cynradd.

20
EXAM Arholiad

Arholiad diwedd y modiwl (40%, 2 awr): Bydd myfyrwyr yn ateb dau gwestiwn. Bydd cwestiwn un (gorfodol) yn gofyn iddynt ddadansoddi dwy ffynhonnell wreiddiol, a yna fydd dewis o gwestiynau amrywiol iddynt ar gyfer yr ail gwestiwn (ond bydd yn rhaid iddynt osgoi cwestiwn sydd yn gor-gyffwrdd â phwnc eu traethawd).

40
ESSAY Traethawd

Traethawd (40%): un traethawd (2,000-2,500 o eiriau,), gwerth 40% o’r asesiad terfynol ar gyfer y modiwl. Er mwyn gwneud yn dda, bydd angen i fyfyrwyr ymgymryd ag ymchwil personol gan gynnwys defnyddio ffynonellau cynradd er mwyn cyfansoddi dadl sydd yn argyhoeddi’r darllenwr ac sydd wedi ei mynegi’n gryf.

40

Teaching and Learning Strategy

Hours
 
  1. Darlithoedd: 14 awr dros 10 wythnos.

  2. Seminarau: 6 awr dros 10 wythnos.

  3. Diwrnod o gyflwyniadau ar ddiwedd y modiwl (5 awr)

  4. Yn ogystal, bydd deunydd addysgiadol ychwanegol ar gael i’r myfyrwyr trwy’r Porth, gan gynnwys recordiad o seminar yr Athro Syr Deian Hopkin (Chwefror 2014) a recordiadau o ddarlithoedd cynhadledd ‘Creithiau: Dylanwad y Rhyfel Mawr ar Gymdeithas a Diwylliant yng Nghymru’ (Ionawr 2014).

 

Courses including this module

Optional in courses: