Modiwl HTC-3123:
Owain Glyndwr a'i Fudiad

Ffeithiau’r Modiwl

Rhedir gan School of History, Philosophy and Social Sciences

20 Credyd neu 10 Credyd ECTS

Semester 2

Trefnydd: Dr Owain Jones

Amcanion cyffredinol

Pan luniwyd rhestr yn 1999 o arwyr yr ail fileniwm, yr oedd Owain ap Gruffydd o Lyndyfrdwy, neu Owain Glyndŵr, yn un ohonynt. Heb os, y mae ef fel arweinydd, a’r mudiad y bu’n ben arno mewn gwrthryfel yn erbyn coron Lloegr yng Nghymru o 1400 hyd c.1415, wedi dal dychymyg y canrifoedd. Aeth Glyndŵr ei hun yn rhan o chwedl, fel arwr na fu farw erioed ac sy’n aros i’w ddeffro fel symbol o Gymru ei hun. Bwriad y modiwl hwn yw rhoi cyfle i archwilio’n fanwl y dyn rhyfeddol hwn a’i fudiad. Beth a symbylodd Gymry i’w alw’n Dywysog Cymru ym Medi 1400, a chodi mewn gwrthryfel milwrol yn erbyn Harri’r IV? Pwy oedd ei gefnogwyr, a beth a gyflawnwyd ganddynt yn ystod dau ddegawd cyntaf y bymthegfed ganrif? Ai protest geidwadol yn erbyn amgylchiadau a threfn newydd wedi 1282 oedd y cyfan, neu fudiad modern ei weledigaeth? Sut y gellir cysoni gwahanol ddehongliadau o’r gwrthryfel? Ceir cyfle, hefyd, i edrych ar ganlyniadau methiant y mudiad a holi pam, er gwaethaf hynny, na chollodd Owain Glyndŵr ei hun ei statws fel arwr yng ngolwg y Cymry.

Amcanion penodol y cwrs hwn yw

  1. Archwilio yn fanwl yr amgylchiadau a arweiniodd at wrthryfel yng Nghymru rhwng 1400a 1421 ynghyd â’r cyd-destun hanesyddol.
  2. Cyflwyno i fyfyrwyr wahanol ddehongliadau o’r cyfnod er mwyn eu galluogi i wahaniaethu rhyngddynt.
  3. Galluogi myfyrwyr i archwilio’n fanwl y canlyniadau a ddeilliodd o’r gwrthryfel gan wahaniaethu rhwng canlyniadau tymor byr a chanlyniadau dros gyfnod helaethach.
  4. Cyflwyno i fyfyrwyr ffynonellau gwreiddiol ac eilaidd sy’n ymwneud â’r cyfnod a’u meithrin i allu trin y naill ddeunydd a’r llall yn feirniadol.

Cynnwys cwrs

Yn unol â'r amcanion a nodir uchod, bydd y themau a ganlyn yn cael eu trafod:

  1. Beth a ddigwyddodd rhwng 1400-1421? – Cwrs y Gwrthryfel.

  2. Glyndŵr y dyn – yr arweinydd a’r arwr.

  3. Rhesymau dros wrthryfel –

i Cymru’r drefedigaeth wedi 1282;

ii Cymru a thrychinebau’r bedwaredd ganrif ar ddeg;

iii Anawsterau’r Eglwys; iv Uchelwyr a gwerin.

  1. Cenedligrwydd a gwleidyddiaeth ar droad y bymthegfed ganrif.

  2. Propaganda a phrydyddion – y bardd yn y gymdeithas Gymreig.

  3. Gwladwriaeth Gymreig y bymthegfed ganrif – breuddwyd gwrach?

  4. Cynlluniau’r mudiad ar gyfer Cymru a’i phobl – Senedd, Addysg ac Eglwys

  5. Cwymp y mudiad

  6. Cymru wedi’r cwymp - Glyndŵr a chwedloniaeth.

Bydd astudiaeth o gasglliad o ddogfennau sy’n ymwneud â’r mudiad, ac sydd ar gael mewn llyfryn arbennig, yn rhan hanfodol o’r modiwl, gan ddadansoddi hefyd gyd-destun y testunau hyn.

Meini Prawf

trothwy

Myfyrwyr trothwy (D- a D). Dim ond y darllen lleiaf posibl y bydd myfyrwyr trothwy wedi ei wneud, a’u gwaith yn aml wedi ei seilio ar nodiadau darlith a/neu werslyfrau sylfaenol. Byddant yn dangos peth gwybodaeth o ddarnau o leiaf o’r maes perthnasol yn eu hasesiadau ysgrifenedig, a byddant yn gwneud ymdrechion rhannol-effeithiol o leiaf i lunio dadl sy’n mynd i’r afael â dadleuon hanesyddol, ond byddant wedi methu neu anghofio trafod rhai agweddau hanfodol a phwysig o’r pwnc dan sylw; ac/neu yn defnyddio dim ond peth deunydd perthnasol, ond heb fod yn llwyddo i’w gymhathu i lunio cyfanwaith cydlynol; ac/neu yn defnyddio peth tystiolaeth i gefnogi pwyntiau unigol ond yn fynych heb wneud hynny ac/neu yn dangos anhawster wrth bwyso a mesur tystiolaeth (a thrwy hynny’n dibynnu ar dystiolaeth anaddas neu amherthnasol wrth wneud pwynt). Yn ogystal, neu fel arall, gall cyflwyniad y gwaith hefyd fod yn wael, gyda gwallau gramadegol ac/neu atalnodi, gwallau teipio diofal a chamsillafu, a diffyg cyfeirio effeithiol a chywir.

da

Bydd myfyrwyr da (B- i B+) yn dangos lefel gadarn yn yr hyn a gyflawnant a dyfnder gwybodaeth ym mhob un o’r meini prawf a nodir ar gyfer yr ystod C- i C+. Byddant ar ben hynny’n dangos eu bod wedi ymwneud yn adeiladol â gwahanol fathau o ysgrifennu hanesyddol a dehongliadau hanesyddiaethol. Bydd syniadau’n cael eu cyflwyno’n effeithiol a bydd gwaith ysgrifenedig yn cynnwys ystod helaeth o ddarllen/ffynonellau gan ddangos dealltwriaeth glir o’r materion dan sylw ac o ddehongliadau sy’n bodoli, a’r cyfan wedi ei fynegi mewn dadl berthnasol sydd wedi ei strwythuro’n dda ac yn canolbwyntio ar y testun. Bydd myfyrwyr ar ben uchaf yr ystod hwn yn trafod ac yn cynnig beirniadaeth o’r syniadau y byddant yn eu canfod, gan ystyried a dadansoddi’r gwahanol ddehongliadau er mwyn dod i’w casgliadau rhesymol eu hunain. Bydd gwaith ysgrifenedig yn cael ei gyflwyno’n gywir gyda chyfeiriadau a llyfryddiaeth lle bo’n briodol.

C- i C+

Bydd myfyrwyr yn yr ystod yma (C- i C+) yn dangos amrediad boddhaol yn yr hyn a gyflawnant neu ddyfnder gwybodaeth am y rhan fwyaf o’r modiwl, ac yn gwneud ymdrechion llwyddiannus, er eu bod o dro i dro yn anghyson, i ddatblygu’r sgiliau cymwys i astudio Hanes ar lefel israddedig. Yn achos eu hasesiadau ysgrifenedig, bydd yr atebion yn ceisio canolbwyntio ar y cwestiwn, er fod y gwaith yn llithro i ddisgrifio naratif ar brydiau, a bydd yn dangos peth tystiolaeth o ddarllen ac ymchwil cadarn. Efallai y bydd y ddadl yn colli cyfeiriad ac heb fod yn ddigon eglur ar waelod y categori hwn. Bydd gwaith ysgrifenedig yn cael ei gyflwyno’n rhesymol dda gyda dim ond ychydig o wallau gramadeg, atalnodi a chyfeirio, ac heb fod i’r graddau eu bod yn cymylu’r ystyr.

ardderchog

Bydd myfyrwyr ardderchog (A- ac uwch) yn dangos cryfder mawr yn yr hyn a gyflawnant ym mhob un o’r meini prawf, gan gyfuno hynny gyda dyfnder arbennig o drawiadol a/neu dreiddgarwch o safbwynt dadansoddi. Mewn gwaith ysgrifenedig, byddant yn cefnogi’u dadleuon gyda chyfoeth o fanylion/enghreifftiau perthnasol. Byddant hefyd yn dangos ymwybyddiaeth gref iawn o’r hanesyddiaeth berthnasol gan roi cyfrif o’r rhesymau paham y mae casgliadau y deuir iddynt yn bwysig o fewn dadl hanesyddol benodol. Efallai y byddant yn dangos dull arbennig o dreiddgar wrth drafod gwrth-ddadleuon, gan liwio’u dadl yng ngolau gwrth-enghreifftiau, neu gynhyrchu synthesis diddorol neu wreiddiol o amrywiol safbwyntiau cyferbyniol. Drwodd a thro, bydd y safonau a ddisgwylir o safbwynt cynnwys, dadl a dadansoddi yn gyson well na gwaith yn rhan uchaf ystod 2i. Bydd safon y cyflwyno hefyd yn uchel.

Canlyniad dysgu

  1. Ymwybyddiaeth drylwyr o gymhlethdod yr amgylchiadau a roes fod i fudiad Glyndŵr a chanlyniadau'r mudiad amlweddog hwn, gan sylwi yn arbennig ar y berthynas rhwng y Cymry â'i gilydd, ac ar y berthnynas rhwng Cymru, Lloegr a gweddill Ewrob yn ystod y bedwaredd ganrif ar ddeg a dechrau'r bymthegfed ganrif.

  2. Y gallu i werthfawrogi a dadansoddi ffynonellau gwreiddiol sy’n ymwneud â chyfnod Glyndŵr trwy ddadansoddi ffynhonnell neu gyfres o ffynonellau gwreiddiol penodol, boed hynny'n ffynhonnell lenyddol neu dystiolaeth faterol, a chyflwyno hyn ar ffurf prosiect, yn cydymffurfio gyda'r canllawiau manwl yn llenyddiaeth yr Ysgol.

  3. Arddangos gwybodaeth drylwyr am, a dealltwriaeth fanwl o Owain Glyndŵr a’r mudiad gwleidyddol a arweiniwyd ganddo yn nechrau’r bymthegfed ganrif, gan werthfawrogi gwahanol elfennau o’r cefndir a roes fod i’r mudiad, ei ganlyniadau a’i effaith pellgyrhaeddol ar Gymru.

  4. Y gallu i gyflwyno dadleuon clir, trefnus a manwl ynglŷn ag agweddau o fudiad Glyndŵr mewn un traethawd gradd. Dylai'r traethawd seilio'r dadleuon ar dystiolaeth o ffynonellau gwreiddiol ac eilaidd gyda chyfeiriadau llawn a llyfryddiaeth, gan ddilyn y canllawiau manwl a chydymffurfio â'r fformat a amlinellir yng nghanllawiau Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archaeoleg ar gyfer traethodau gradd.

  5. Y gallu i bwyso a mesur a barnu rhwng amrediad helaeth o wahanol ddehongliadau hanesyddol sy'n ymwneud â'r mudiad, y rhesymau y tu ôl iddo a’i ganlyniadau (gan gynnwys safbwyntiau cyfoes a hanesyddiaethol).

Dulliau asesu

Strategaeth addysgu a dysgu

Oriau
Lecture

Darlithiau: 10 x 1 awr (bob wythnos)

  1. Ceir gwybodaeth am hynt y gwrthryfel ynghyd â’r cymeriadau a fu’n rhan o ddigwyddiadau’r cyfnod, ac am ddatblygiad cyffredinol y cyfnod, trwy ddarlithiau a fydd yn ymwneud â’r datblygiad hwn. Bydd rhai ohonynt yn ystyried datblygiadau hir-dymor.

  2. Ceir gwybodaeth am agweddau mwy penodol trwy ddarlithiau a fydd yn ymwneud ag agweddau mwy arbenigol.

  3. Ceir ymwybyddiaeth o ddehongliadau hanesyddol gwahanol a’r gallu i farnu rhyngddynt trwy glywed amdanynt mewn darlithiau. Bydd y gallu i bwyso a mesur rhwng gwahanol ddehongliadau hefyd yn cael ei feithrin trwy gyfrwng dadansoddiad o'r dehongliadau hynny a gyflwynir mewn darlithiau.

  4. Hybir y gallu i gyflwyno dadansoddiad hanesyddol argyhoeddiadol trwy weld hynny ar waith mewn darlithiau.

  5. Hybir y gallu i gyflwyno dadleuon hanesyddol a’u cynnal â thystiolaeth trwy brofi dadleuon o’r math wrth wrando ar ddarlithiau.

10
Private study

Dysgir y modiwl hwn trwy gyfuniad o ddarllen dan gyfarwyddyd, darlithiau, traethodau cwrs a seminarau, ond mae disgwyl i fyfyrwyr hefyd weithio’n fwy annibynnol gan astudio rhai themau o’u dewis eu hunain yn fanwl er mwyn eu cyflwyno a’u trafod yn helaethach mewn seminar neu waith ysgrifenedig. Darperir llyfryddiaeth gyffredinol, ynghyd â rhestrau darllen mwy arbenigol, a rhoddir awgrymiadau ynglŷn â materion i’w trafod wrth ddarllen a pharatoi ar gyfer seminarau. Mae hyn yn rhan o'r cyfarwyddyd ar gyfer darllen.

  1. Ceir gwybodaeth am hynt y gwrthryfel ynghyd â’r cymeriadau a fu’n rhan o ddigwyddiadau’r cyfnod, ac am ddatblygiad cyffredinol y cyfnod, trwy ddarllen tan gyfarwyddyd.

  2. Ceir gwybodaeth am agweddau mwy penodol ar y cyfnod eto trwy ddarllen tan gyfarwyddyd, (y mae’r llyfryddiaeth wedi cael ei rhannu’n is-rannau diffiniedig).

  3. Ceir ymwybyddiaeth o ddehongliadau hanesyddol gwahanol a’r gallu i farnu rhyngddynt trwy ddarllen dan gyfarwyddyd a bydd y gallu i bwyso a mesur rhwng gwahanol ddehongliadau hefyd yn cael ei feithrin trwy ddarllen. Bydd ymateb i draethodau hefyd yn meithrin ymwybyddiaeth o ddehongliadau gwahanol.

  4. Hybir y gallu i gyflwyno dadansoddiad hanesyddol argyhoeddiadol trwy ddarllen tan gyfarwyddyd, trwy ymchwil pellach annibynnol, trwy gael adborth ar waith cwrs a thrwy gael cyngor ar lunio traethodau yn llawlyfr y modiwl ac yn llenyddiaeth yr Adran. Bydd yr ymgynghori unigol ynglŷn â thestunau’r traethodau hefyd yn hybu hyn. Hybir sgiliau astudio yn fwy fyth trwy ymarfer.

  5. Hybir y gallu i gyflwyno dadleuon hanesyddol a’u cynnal â thystiolaeth trwy brofi dadleuon o’r math wrth ddarllen a thrwy gael adborth ac ymateb i draethodau; bydd adborth am y traethodau cwrs yn helpu’r myfyriwr i gyflwyno dadleuon yn y traethodau gradd. Anogir myfyrwyr unwaith eto i ymgynghori â llenyddiaeth yr Ysgol, a/neu gyd-lynydd y modiwl am gymorth yn y maes hwn.

  6. Hybir y gallu i drafod ffynonellau a thystiolaeth wreiddiol trwy ddarllen tan gyfarwyddyd, sesiwn arbennig ar ffynonellau ac adborth o waith cwrs.

175
Tutorial

2 x cyfarfod 30 munud

1 Sesiwn adborth ar y Traethawd Gwaith Cwrs

1 Sesiwn i drafod testun y Traethawd Asesiedig

4 x sesiwn 1 awr

1 cyfarfod i drafod y dewis o ffynhonnell/ffynonellau ar gyfer y prosiect dadansoddi

3 chyfarfod pellach - ymgynghoriad ar ddadansoddi'r ffynhonnell/ffynonellau

5
Seminar

10 x 1 awr (wythnosol)

Bydd cyfle i drafod gwahanol agweddau ar y themau, gan ddatblygu sgiliau ymchwilio, paratoi, cyflwyno a thrafodaeth lafar y myfyrywyr. Bydd rhai seminarau'n trafod themau cyffredinol ac eraill yn edrych ar themau penodol mewn mwy o fanylder, gan gynnwys astudiaeth ddogfennol.

  1. Ceir gwybodaeth am hynt y gwrthryfel ynghyd â’r cymeriadau a fu’n rhan o ddigwyddiadau’r cyfnod, ac am ddatblygiad cyffredinol y cyfnod trwy drafodaeth seminar (bydd rhai ohonynt yn ystyried datblygiadau hir-dymor).

  2. Ceir gwybodaeth am agweddau mwy penodol ar y cyfnod yn ystod y trafodaethau seminar a’r sesiynau dadansoddi dogfennau.

  3. Ceir ymwybyddiaeth o ddehongliadau hanesyddol gwahanol a’r gallu i farnu rhyngddynt trwy drafodaeth seminar. Bydd rhai o’r seminarau yn canolbwyntio ar y prif ddadleuon hanesyddol sy’n ymwneud â’r cyfnod hwn. Bydd y gallu i bwyso a mesur rhwng gwahanol ddehongliadau yn cael ei feithrin eto trwy drafod mewn seminarau.

  4. Hybir y gallu i gyflwyno dadansoddiad hanesyddol argyhoeddiadol trwy a hybir sgiliau astudio trwy gael cyngor mewn seminarau.

  5. Hybir y gallu i gyflwyno dadleuon hanesyddol a’u cynnal â thystiolaeth trwy gyfranogi mewn seminarau.

  6. Hybir y gallu i drafod ffynonellau a thystiolaeth wreiddiol trwy drafodaeth seminar a'r sesiynau trafod dogfennau.

10

Sgiliau Trosglwyddadwy

  • Llythrennedd - Medrusrwydd mewn darllen ac ysgrifennu drwy amrywiaeth o gyfryngau
  • Defnyddio cyfrifiaduron - Medrusrwydd wrth ddefnyddio ystod o feddalwedd cyfrifiadurol
  • Hunanreolaeth - Gallu gweithio mewn ffordd effeithlon, prydlon a threfnus. Gallu edrych ar ganlyniadau tasgau a digwyddiadau, a barnu lefelau o ansawdd a phwysigrwydd
  • Archwilio - Gallu ymchwilio ac ystyried dewisiadau eraill
  • Adalw gwybodaeth - Gallu mynd at wahanol ac amrywiol ffynonellau gwybodaeth
  • Sgiliau Rhyngbersonol - Gallu gofyn cwestiynau, gwrando'n astud ar atebion a'u harchwilio
  • Dadansoddi Beirniadol & Datrys Problem - Gallu dadelfennu a dadansoddi problemau neu sefyllfaoedd cymhleth. Gallu canfod atebion i broblemau drwy ddadansoddiadau ac archwilio posibiliadau
  • Cyflwyniad - Gallu cyflwyno gwybodaeth ac esboniadau yn glir i gynulleidfa. Trwy gyfryngau ysgrifenedig neu ar lafar yn glir a hyderus.
  • Gwaith Tîm - Gallu cydweithio'n adeiladol ag eraill ar dasg gyffredin, ac/neu fod yn rhan o dîm gweithio o ddydd i ddydd
  • Dadl - Gallu cyflwyno, trafod a chyfiawnhau barn neu lwybr gweithredu, naill ai gydag unigolyn neu mewn grwˆp ehangach
  • Hunanymwybyddiaeth & Ystyried - Bod yn ymwybodol o'ch cryfderau, gwendidau, nodau ac amcanion eich hun. Gallu adolygu ,cloriannu a myfyrio'n rheolaidd ar eich perfformiad eich hun ac eraill.

Sgiliau pwnc penodol

  • problem solving to develop solutions to understand the past
  • understanding the complexity of change over time; in specific contexts and chronologies
  • being sensitive to the differences, or the "otherness" of the past, and the difficulty to using it as a guide to present or future action
  • being sensitive to the role of perceptions of the past in contemporary cultures
  • producing logical and structured arguments supported by relevant evidence
  • planning, designing, executing and documenting a programme of research, working independently
  • marshalling and critically appraising other people's arguments, including listening and questioning
  • demonstrating a positive and can-do approach to practical problems
  • demonstrating an innovative approach, creativity, collaboration and risk taking
  • presenting effective oral presentations for different kinds of audiences, including academic and/or audiences with little knowledge of history
  • preparing effective written communications for different readerships
  • making effective and appropriate forms of visual presentation
  • making effective and appropriate use of relevant information technology
  • making critical and effective use of information retrieval skills using paper-based and electronic resources
  • collaborating effectively in a team via experience of working in a group
  • appreciating and being sensitive to different cultures and dealing with unfamiliar situations
  • critical evaluation of one's own and others' opinions
  • engaging with relevant aspects of current agendas such as global perspectives, public engagement, employability, enterprise, and creativity

Adnoddau

Goblygiadau o ran adnoddau ar gyfer myfyrwyr

Dim. Efallai y bydd myfyrwyr am brynu detholiad o’r hyn sydd ar y rhestr lyfrau, ond nid yw hyn yn angenrheidiol gan fod y deunydd ar gael trwy’r coleg, naill ai trwy ddefnyddio’r Llyfrgell, trwy ddulliau electronig neu trwy ddarpariaeth adrannol. Bydd rhai eitemnau yn cael eu gosod ar y rhwydwaith Blackboard, a gall myfyrwyr gael gafael ar y deunydd hwnnw trwy unrhyw un o derfynellau cyfrifiadurol y Coleg neu'n allanol. Darperir pecyn o ddogfennau perthnasol ar gyfer pob myfyriwr trwy Blackboard. Argymhellir eu bod yn argraffu’r llyfryn er mwyn hwyluso’r trafod neu ei lawrlwytho ar liniadur/ipad a’i gludo felly i’r dosbarth.

Rhestr ddarllen

Davies, R.R., The Revolt of Owain Glyn Dŵr (1995)

Davies, R.R., Owain Glyn Dŵr, Trwy Ras Duw, Tywysog Cymru (2002)

Davies, R.R., The British Isles, 1100 1500 : comparisons, contrasts and connections (1988)

Griffiths, R.A., Conquerors and Conquered in Medieval Wales (1994)

Griffiths, R.A., King and Country : England and Wales in the Fifteenth Century (1991)

Roberts, Glyn, Aspects of Welsh History (1969)

Davies, R.R., The Age of Conquest (edn 2000)

Williams, G., Renewal and Reformation : Wales c.1415 1642 (1993)

Williams, G., Owen Glendower (new edn 2005)

Williams, G., Religion, language and nationality in Wales (1979)

Carr, A.D., Medieval Wales (1995)

Davies, R.R., `Colonial Wales', Past and Present (1974)

Davies, R.R., `Race relations in post conquest Wales: confrontation and compromise' Trans. Honourable Soc. of Cymmrodorion (1974)

Williams, G.A., Drych Pellennig: Pum wyneb Owain Glyn Dŵr / A Distant Mirror: Five faces of Owain Glyn Dŵr (1985)

Livingston, M. and J.K. Bollard, Owain Glyndŵr: A casebook (2013)

Cyrsiau sy’n cynnwys y modiwl hwn

Gorfodol mewn cyrsiau:

Opsiynol mewn cyrsiau: